TUSAŞ Motor Sanayi (TEI) tarafından tasarlanan ve üretilen ilk yerli İHA/Havacılık motoru PD170’lerden 11 adedi Savunma Sanayi Başkanlığı’na dün yapılan bir törenle teslim edildi. Teslim töreninde konuşan Savunma Sanayi Başkanı Prof.Dr.İsmail Demir, bütün platformlarda yerli ve milli motor çalışmalarının devam ettiğini ifade etti.
İsmail Demir, "Ülkemiz motor çalışmalarının kalbi olan TEI’nin üzerinde çalıştığı bir diğer projemiz olan TS1400 Turboşaft motorumuzun (Helikopter motoru) ilk resmi testlerini başarıyla geçtiğinin müjdesini veriyoruz. TUSAŞ’ın ürettiği T-70 Genel Maksat Helikopterimize TEI’nin imal ettiği ilk iki motor takılarak 25 Aralık 2019 tarihinde başarıyla çalıştırıldı. 2020 yılı içinde 25 adet daha motor teslim edilecek. Toplamda bilindiği üzere 236 adet T-700 motoru üretilecek. Tabi bizim savunma sanayii ailesi olarak motor çalışmalarımız bunun dışında da sürüyor. Bugün uçaktan tanka, zırhlı kara araçlarımızdan füzelerimize, helikopterden İHA’lara kadar kullanmakta olduğumuz bütün platformlarımızda yerli ve milli motor çalışmalarımızın devam ettiğini hatta bir ileri aşama olan hibrit ve elektrikli motorla ilgili de bir gayretimiz olduğunu da belirtmek isterim. Çeşitli platformlar gündeme geldiğinde belirli art niyet yaklaşımlarla ‘bunun motoru nerede, bunun motoru yerli mi?’ sorularının geldiğini gördük. Benim buna klasik bir cevabım var, hangi motor projesine başladık ve başaramadık. Demek ki başlamak bitirmenin yarısıdır. Başladıklarımızın seri üretimleri geldi, bunların teker teker teslimatını yaptığımızı göreceğiz ve yeni yeni motor tiplerimizi inşallah kullanıyor olacağız" diye konuştu.
MİLLİ İHA MOTORU PD-170’İN ÖZELLİKLERİ VE ÖNEMİ NEDİR?
Pistonlu turbo dizel motor olan 170 beygir gücündeki PD-170, TUSAŞ/TAI’nin ANKA İHA ve SİHA versiyonları ile yeni üretilen çok daha büyük MALE sınıfı çift motorlu Aksungur’a güç verecek. Bilindiği üzere ANKA gövdesi kullanılarak ondan çok daha büyük ve faydalı yük kapasitesi olan çift motorlu Aksungur test uçuşlarını uzun süre önce başlamıştı.
Özellikle SATCOM yani uydu iletişim ve SAR (Sentetik açıklıklı radar) gibi ek yükler ile donatılan ANKA’nın sonraki modelleri konfigürasyona göre çeşitli ilave ağırlıklar/faydalı yükler taşımaya başlayınca bir önceki motor PD-155 yetersiz kalmaya başladı. PD-155 daha önce Almanya’dan alınıyordu. Geçtiğimiz senelerde bir ara Almanya ile sıkıntılar yaşanmaya başlandı ve özellikle Kuzey Suriye’ye yapılan harekatlar sebebi ile bunlar arttı. İşte bu durum Türkiye’yi yani TUSAŞ/TEI’yi kendi motorumuzu yapmaya itti ve PD-155’in modifiye versiyonu üretildi. Ancak sonraki ANKA versiyonları ve Aksungur yapılmaya başlandığında bu motorun yetersiz olacağı (güç açısından) anlaşıldı ve 155 yerine 170 HP/beygir gücündeki PD-170 yapıldı. 165 kilogram ağırlığındaki pistonlu turbo dizel motor, İHA’yı 40.000ft irtifaya çıkarabilme özelliğine sahip.
Bu arada ilginç bir bilgi olarak, Alman motor firmasını yıllar önce bir Çin firması satın aldığından İHA motorlarını ABD’ye de satmama kararı aldığını belirteyim. ABD’de ise yine çok ilginçtir bu konuda Alman firması uzmanlığında firması olmadığı için daha sonra kendi İHA motorlarını geliştirmek zorunda kaldı.
Sanayii Başkanı Prof. Dr. İsmail DEMİR’in de katılımları ile Eskişehir’de bulunan TEI tesislerinde gerçekleştirilen törenle teslim edilen motorlar ANKA ve Aksungur’da kullanılmaya başlandığı için artık bu İHA’lar Türkiye’nin %100 yerli olan ilk ve tek İHA’sı hatta ondan da öte %100 milli tasarım ve yerli üretim olan ilk ve tek hava araçları olacak.
Bunu önemi ise şuradan kaynaklanıyor. Malum olduğu üzere Fırtına obüslerinin Azerbaycan’a satmak istediğimizde motorları Alman malı olduğundan satamamıştık. Milli savaş helikopteri TAI üretimi T-129 Atak helikopterlerini Pakistan almak istiyor ama motoru Amerikan malı olduğu için hala görüşmeler devam ediyor. Yani henüz satamadık. Çünkü ABD’nin satışa onay vermesi gerekiyor, görüşmeler devam ediyor. Aynı şekilde bu sorunu aşmak içinde SSB Başkanı İsmail Demir’in de söylediği gibi milli helikopter motoru projesi hızla devam ediyor. T-625 Gökbey genel maksat/sivil helikopter ve Atak-1 ve Atak-2 belki birkaç yıl sonra bu motor ile uçacak.
İşte bu sorun İHA’larda şu anda aşılmış oluyor. Malezya’ya ihracı gündemde olan ANKA ve belki ileride Aksungur için artık hiçbir ülkenin engel çıkarması söz konusu olmayacak.
Diğer yandan bana çok sorulan bir soruya cevap vermek istiyorum. Neden Akıncı MALE sınıfı SİHA için de PD-170’in kullanılmadığı soruluyor. Bayraktar Akıncı, Aksungur’dan daha büyük, daha çok faydalı yük alan yani daha ağır üretildiği için 170 HP’lik motorlar yeterli değil. Bu yüzden Ukrayna’dan alınan motor kullanıldı. Zaten hatırlanacağı üzere Bayraktar TB-2 de bu ülkeye ihraç edilmişti.
Sanırım ne İHA’ların ne de milli motor üretiminin önemini daha fazla anlatmaya, uzatmaya gerek yok. Savunma sanayini yakından takip edenler zaten İHA, SİHA’ların neler yaptığını ve yapabileceğini biliyor. Sonuç olarak gelecekte üretilecek ANKA-I/S, Aksungur gibi İHA/SİHA’larımız güçlü ve milli tasarım bir motora kavuşmuş oldu.
