Dünyanın iklim politikalarının ele alındığı Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31), 9 Kasım Pazartesi günü Antalya EXPO Merkezi'nde kapılarını açtı. Türkiye'nin ev sahipliğinde düzenlenen konferansa ülkelerin resmî heyetleri, bakanlar, müzakereciler, bilim insanları, uluslararası kuruluşlar ve sivil toplum temsilcileri katılıyor. Zirvede 2015 Paris İklim Anlaşması kapsamında verilen taahhütlerin uygulanması, küresel sıcaklık artışının sınırlandırılması ve gelişmekte olan ülkelerin iklim finansmanına erişimi görüşülecek. Devlet ve hükümet başkanlarının katılacağı Antalya Liderler Zirvesi ise 11-12 Kasım tarihlerinde gerçekleştirilecek.
COP31 BAŞLADI: TÜRKİYE VE AVUSTRALYA ZİRVEYİ BİRLİKTE YÖNETİYOR
COP31 Başkanlığı görevini Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum üstlenirken müzakerelerin başkanlığını Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen yürütüyor. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği İcra Sekreteri Simon Stiell de konferansın açılış çalışmalarına katılıyor. Türkiye ve Avustralya arasındaki görev paylaşımı, iki ülkenin zirveye ev sahipliği konusundaki görüşmelerinin ardından sağlanan uzlaşmaya dayanıyor.
Bakan Murat Kurum, 8 Kasım'da Simon Stiell ve Chris Bowen ile heyetlerin de katıldığı üçlü bir görüşme gerçekleştirdi. Görüşmeyi sosyal medya hesabından duyuran Kurum, zirvenin açılışı öncesinde taraflarla bir araya geldiklerini açıkladı. Konferansın resmî müzakere süreci 20 Kasım'a kadar devam edecek.
MURAT KURUM 2035 HEDEFİNİ AÇIKLADI: YÜZDE 35 ELEKTRİFİKASYON
COP31 Başkanı Murat Kurum, zirvenin temel hedeflerinden birinin küresel enerji dönüşümünü hızlandırmak olduğunu açıkladı. Türkiye'nin gündeme taşıdığı “35'e 35” girişimiyle, dünya genelinde nihai enerji tüketimindeki elektriğin payının 2035 yılına kadar yaklaşık yüzde 21'den yüzde 35'e yükseltilmesi hedefleniyor. Ulaşım, sanayi, ısınma ve diğer sektörlerde elektrik kullanımının artırılması, girişimin başlıca unsurlarını oluşturuyor.
Kurum, 7 Kasım'da TRT Haber'e yaptığı açıklamada, “Antalya'dan tüm dünyaya ortak bir çağrı yapacağız” ifadelerini kullandı. COP31 kapsamında 10 başlıktan oluşan bir eylem gündemi hazırladıklarını anlatan Kurum, sıfır atık, yeşil sanayileşme, temiz enerji, metan emisyonlarının azaltılması, iklim dirençli şehirler, gıda güvenliği ve gençlerin katılımı gibi alanlara odaklanacaklarını belirtti.
Elektrifikasyon hedefi, bazı iklim kuruluşlarının eleştirilerine de konu oldu. Kuruluşlar, elektrik kullanımının artırılmasının tek başına sera gazı emisyonlarını azaltmayacağını, ilave elektrik üretiminin düşük karbonlu kaynaklardan sağlanması gerektiğini savundu.
BM'DEN COP31'İN AÇILIŞINDA UYARI: DAHA HIZLI HAREKET EDİLMELİ
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği İcra Sekreteri Simon Stiell, COP31'in açılışı için hazırlanan konuşmasında küresel iklim politikalarının uygulanma hızına dikkat çekti. Mevcut çalışmaların yeterince hızlı ilerlemediğini belirten Stiell, ülkeleri sera gazı emisyonlarını azaltmak ve enerji dönüşümünü hızlandırmak için harekete geçmeye çağırdı.
Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen ise 2015 Paris Anlaşması kapsamında sağlanan ilerlemeye değinerek “Paris Anlaşması işe yarıyor ancak daha hızlı hareket etmeliyiz” mesajını verdi. Bowen, Antalya'daki müzakerelerde çok taraflı işbirliğinin sürdürülmesini istedi.
İKLİM FİNANSMANI VE FOSİL YAKITLAR MASADA
COP31 görüşmelerinin başlıca konularından biri, gelişmekte olan ülkelerin iklim değişikliğiyle mücadele için ihtiyaç duyduğu finansman olacak. Yoksul ve iklim afetlerine karşı kırılgan ülkeler, enerji dönüşümünü gerçekleştirmek ve kuraklık, sel, aşırı sıcaklık gibi olaylara karşı önlem almak amacıyla daha fazla mali destek talep ediyor.
Birleşmiş Milletler verilerine göre gelişmiş ülkelerin iklim değişikliğine uyum için sağladığı finansman 2024 yılında 28,2 milyar dolar seviyesinde kaldı. Gelişmekte olan ülkelerin yıllık uyum finansmanı ihtiyacının ise 305 milyar dolar civarında olduğu belirtiliyor. Antalya'daki görüşmelerde finansman kaynaklarının genişletilmesi, kömür, petrol ve doğal gaz kullanımının azaltılması ve önceki iklim taahhütlerinin uygulanması ele alınacak.
ABD YÖNETİMİ COP31'E KATILMIYOR
COP31'in uluslararası gündemindeki gelişmelerden biri de ABD federal yönetiminin zirveye katılmaması oldu. ABD Başkanı Donald Trump'ın Paris İklim Anlaşması'ndan çekilme politikası doğrultusunda Washington yönetimi, ikinci yıl üst üste Birleşmiş Milletler iklim müzakerelerinde resmî olarak yer almıyor.
İran savaşının küresel petrol ve doğal gaz piyasalarına etkileri de Antalya'daki görüşmelerin gündemine girdi. Hürmüz Boğazı üzerinden petrol sevkiyatında yaşanan aksaklıklar enerji fiyatlarını artırırken bazı ülkeler kömür kullanımını genişletmeye yönelik adımlar attı. Birleşmiş Milletler yetkilileri ise yenilenebilir enerji yatırımlarının enerji güvenliği açısından önemine dikkat çekti.
ERDOĞAN VE GUTERRES 11 KASIM'DA KONUŞACAK
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ev sahipliğinde düzenlenecek Antalya Liderler Zirvesi, 11-12 Kasım tarihlerinde gerçekleştirilecek. Zirvenin 11 Kasım'daki açılış oturumunda Erdoğan ile Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres'in konuşma yapması planlanıyor.
“Sürdürülebilir, Dirençli ve Adil Bir Geleceğe Doğru” temasıyla düzenlenecek liderler toplantısında temiz enerji dönüşümü, yeşil sanayi yatırımları, iklim finansmanı ve şehirlerin iklim değişikliğine uyumu görüşülecek. Devlet ve hükümet başkanlarının ulusal açıklamalarının ardından üst düzey yuvarlak masa toplantıları gerçekleştirilecek.
TÜRKİYE'NİN SIFIR ATIK VE YEŞİL ŞEHİR GÜNDEMİ
Türkiye, COP31 kapsamında sıfır atık uygulamalarını, döngüsel ekonomi modellerini ve iklim değişikliğine dayanıklı şehir çalışmalarını uluslararası gündeme taşıyor. Antalya'daki konferans alanı, resmî görüşmelerin yürütüldüğü Mavi Bölge ile sivil toplum, akademi ve özel sektör etkinliklerinin düzenlendiği Yeşil Bölge olarak ikiye ayrıldı.
Konferansın gündeminde enerji verimli binalar, metan emisyonlarının azaltılması, sürdürülebilir ulaşım ve yapay zekâ teknolojilerinin enerji tüketimi de bulunuyor. Türkiye'nin COP31 kapsamında sürdürülebilir yapay zekâ kullanımına ilişkin uluslararası bir taahhüt girişimini de gündeme getirmesi planlanıyor.
COP31 NE ZAMAN BİTECEK, SONUÇLAR NE ZAMAN AÇIKLANACAK?
COP31, 20 Kasım 2026 Cuma günü sona erecek. İki hafta sürecek müzakerelerde ülkelerin iklim hedeflerinin uygulanması, finansman taahhütleri ve enerji dönüşümüne ilişkin ortak kararlar üzerinde görüşmeler yürütülecek.
9 Kasım itibarıyla konferansın nihai sonuç bildirgesi henüz kabul edilmedi. Zirvenin kapanışında taraflar arasında uzlaşma sağlanan kararların ve yeni taahhütlerin açıklanması öngörülüyor.
