Türkiye İstatistik Kurumu ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası iş birliğinde yürütülen Tüketici Eğilim Anketi’nin temmuz ayı sonuçları, hanelerin ekonomik duruma ilişkin güveninde artış yaşandığını ortaya koydu.
Her ayın 1-15’i arasında gerçekleştirilen anketin sonuçlarından hesaplanan Tüketici Güven Endeksi, temmuzda bir önceki aya göre yüzde 2,2 artarak 89,8’e yükseldi. Endeks, söz konusu değerle son 38 ayın en yüksek seviyesine ulaştı.
Tüketici Güven Endeksi şubatta 85,7 seviyesinde bulunurken, mart ayında yüzde 0,8 azalarak 85’e gerilemişti. Endeks nisanda 85,5’e, mayısta yüzde 0,3 artışla 85,8’e, haziranda ise yüzde 2,5 yükselişle 87,9’a çıkmıştı. Temmuz verileriyle birlikte tüketici güvenindeki yükseliş üst üste dördüncü aya taşındı.
ENDEKS NÖTR SEVİYENİN ALTINDA KALDI
Hane halklarının genel ekonomik gidişata ve kendi mali durumlarına ilişkin değerlendirmelerini, geleceğe yönelik beklentilerini, harcama kararlarını ve tasarruf eğilimlerini yansıtan Tüketici Güven Endeksi, ekonomiye ilişkin öncü göstergeler arasında yer alıyor.
Endeks değerinin 100’ün üzerinde bulunması tüketicilerin ekonomik duruma ilişkin iyimser, 100’ün altında kalması ise kötümser olduğunu gösteriyor. Temmuz ayında 89,8’e yükselen endeks, son aylardaki artışa rağmen 100 puanlık nötr seviyenin altında kalmaya devam etti.
Enflasyon beklentilerindeki görece düzelme, genel ekonomik duruma ilişkin değerlendirmelerdeki iyileşme, küresel ekonomik görünümdeki yumuşama sinyalleri ve enerji fiyatlarına yönelik istikrar beklentileri tüketici güveni verilerine yansıdı.
HANELERİN MEVCUT MALİ DURUM ALGISI İYİLEŞTİ
TÜİK verilerine göre, hanenin içinde bulunduğu mali durumu gösteren endeks temmuzda bir önceki aya göre yüzde 2,3 artarak 80,9’a yükseldi.
Geçen 12 aylık döneme kıyasla mevcut dönemde hanenin maddi durumuna ilişkin değerlendirmeyi yansıtan alt endeks ise yüzde 3 artışla 74,5’e çıktı.
Mevcut dönemde genel ekonomik duruma ilişkin değerlendirmeyi gösteren alt endeks, temmuz ayında yüzde 8,8 ile en yüksek artışı kaydetti. Alt endeksin değeri 61,9 olarak hesaplandı.
Mevcut dönemin tasarruf etmek için uygunluğuna ilişkin endeks yüzde 3,8 artarak 70,2’ye yükseldi. Mevcut dönemin dayanıklı tüketim malı satın almak için uygunluğuna ilişkin alt endeks de yüzde 4,9 artışla 61,6 oldu.
BORÇ KULLANMA İHTİMALİNE İLİŞKİN ENDEKS ARTTI
Gelecek üç aylık dönemde tüketimin finansmanı amacıyla tüketici kredisi, kredi kartı harcaması veya benzeri yöntemlerle borç kullanma ihtimaline ilişkin alt endeks, temmuzda yüzde 2,2 artarak 67’ye çıktı.
Dayanıklı tüketim mallarının satın alınması ve borçlanma ihtimaline ilişkin alt endekslerde kaydedilen artış, hanelerin kısa vadeli tüketim eğilimlerindeki değişimi gösterdi.
Mevcut döneme ilişkin mali durum, genel ekonomik durum ve tüketim koşullarını yansıtan göstergelerdeki artışlara karşın, konut ve otomobil satın alma beklentileri düşük seviyelerde kalmayı sürdürdü.
EV SATIN ALMA BEKLENTİSİ GERİLEDİ
Tüketici güveninin bileşenleri arasında en düşük değerleri alan ev ve otomobil satın alma beklentilerine ilişkin alt endekslerde temmuz ayında da düşüş yaşandı.
Gelecek 12 aylık dönemde ev satın alma veya inşa ettirme beklentisine ilişkin alt endeks, mayısta yüzde 5,1 azalarak 16,5’e, haziranda yüzde 2,8 düşüşle 16,1’e gerilemişti. Endeks temmuzda da yüzde 4,4 azalarak 15,3’e indi.
Gelecek 12 ayda konut tamiri için para harcama beklentisine ilişkin alt endeks ise temmuzda değişmeyerek 41,2 seviyesinde kaldı.
Ev satın alma veya inşa ettirme beklentisine ilişkin göstergenin 100 baz değerinin oldukça altında bulunması, konut edinme planlarının sınırlı kaldığını ortaya koydu.
OTOMOBİL ALMA BEKLENTİSİ 26,7 OLDU
Gelecek 12 aylık dönemde otomobil satın alma beklentisine ilişkin alt endeks, haziran ayındaki yüzde 0,3’lük düşüşün ardından temmuzda yüzde 0,6 daha gerileyerek 26,7’ye indi.
Konut ve otomobil satın alma beklentilerine ilişkin alt endeksler, tüketici güvenindeki genel yükselişe rağmen düşük seviyelerde kalmaya devam etti.
Hanelerin ev ve otomobil alma planlarına ilişkin göstergelerdeki seyirde gelir düzeyi, finansman koşulları, fiyatlar ve gelecekteki ekonomik duruma yönelik beklentiler etkili oluyor.
ENFLASYONUN DÜŞECEĞİNE YÖNELİK BEKLENTİ GÜÇLENDİ
Mevsim etkilerinden arındırılmış verilere göre, geçen 12 aylık dönemde tüketici fiyatlarının değişimine ilişkin değerlendirmeyi gösteren alt endeks temmuzda yüzde 8,7 artarak 31,7’ye yükseldi.
Geçen 12 aylık döneme kıyasla gelecek 12 ayda tüketici fiyatlarının değişimine ilişkin beklentiyi yansıtan alt endeks ise yüzde 8 artışla 57,2’ye çıktı.
Söz konusu alt endekslerdeki düşüş tüketici fiyatlarında artış beklentisine, yükseliş ise fiyat artış hızının azalacağına yönelik beklentiye karşılık geliyor. Temmuz ayındaki artış, tüketicilerin enflasyonun gelecek dönemde yavaşlayacağına ilişkin beklentilerinin güçlendiğini gösterdi.
Enflasyon göstergelerinde gelecek aylarda oluşacak seyir ile para politikasına ilişkin kararlar, tüketici beklentilerinin yönü açısından belirleyici unsurlar arasında bulunuyor.
GELECEK DÖNEME İLİŞKİN MALİ DURUM BEKLENTİSİ YÜKSELDİ
Gelecek 12 aylık dönemde hanenin maddi durum beklentisine ilişkin alt endeks, mayıs ayında yüzde 0,5 ve haziran ayında yüzde 1,9 artmıştı. Endeks temmuzda da yüzde 2 yükselerek 91,4’e ulaştı.
Gelecek 12 aylık dönemde genel ekonomik durum beklentisine ilişkin alt endeks ise temmuz ayında yüzde 5,2 artarak 88,3 oldu.
Hanelerin hem kendi mali durumlarına hem de genel ekonomik görünüme ilişkin gelecek dönem beklentilerinde temmuz ayında yükseliş kaydedildi.
İŞSİZ SAYISININ AZALACAĞINA İLİŞKİN BEKLENTİ ARTTI
Gelecek 12 ayda işsiz sayısına ilişkin alt endeks, temmuzda yüzde 2,7 artarak 81,6’ya yükseldi. Endeksin artması işsiz sayısının azalacağı, gerilemesi ise işsizliğin artacağı yönündeki beklentiyi gösteriyor.
İşsiz sayısına ilişkin alt endeks mayıs ayında yüzde 0,2, haziran ayında ise yüzde 0,5 gerileyerek 79,5’e düşmüştü. Temmuz ayındaki yükselişle birlikte iş gücü piyasasına ilişkin beklentilerde önceki iki aydan farklı bir seyir oluştu.
Gelecek 12 aylık dönemde dayanıklı tüketim mallarına harcama yapma düşüncesini gösteren endeks yüzde 0,8 azalarak 105,1’e geriledi. Söz konusu gösterge, düşüşe rağmen 100 baz değerinin üzerinde kaldı.
Gelecek 12 aylık dönemde tasarruf etme ihtimaline ilişkin alt endeks ise yüzde 0,1’lik sınırlı düşüşle 44,8 olarak hesaplandı.
