Sabri Ülker Gıda Araştırmaları Enstitüsü Vakfı ile The Nutrition Society iş birliğinde 19-20 Ekim 2026 tarihlerinde İstanbul Rixos Tersane'de düzenlenen İstanbul Bilim Zirvesi'nin ardından Murat Ülker, çocukların okullarda sağlıklı beslenmesine ilişkin bilimsel araştırmaları değerlendirdi. Ülker, 15 Kasım'da yayımladığı yazısında okul yemeklerinin çocukların gelişimine, öğrenme süreçlerine, ailelerin ekonomik koşullarına ve yerel tarımsal üretime katkılarını gündeme taşıdı.

Zirvede farklı ülkelerden bilim insanlarının sunduğu araştırmaları aktaran Ülker, okul beslenmesinin yalnızca çocuklara yemek verilmesiyle sınırlı olmadığını, beslenme eğitiminin ve ailelerin katılımının da programların bir parçası olduğunu ifade etti. Yazıda, okul yemeklerinin toplumsal faydalarına ilişkin ekonomik hesaplamaların yanı sıra Japonya, Kuzey İrlanda ve İngiltere'de yürütülen çalışmaların sonuçlarına yer verildi.

Adnan Şenses'in kızı AK Parti'ye katıldı
Adnan Şenses'in kızı AK Parti'ye katıldı
İçeriği Görüntüle

OKUL YEMEĞİNE YATIRILAN 1 DOLAR 35 DOLARA KADAR FAYDA SAĞLAYABİLİYOR

London School of Hygiene & Tropical Medicine'dan Prof. Donald Bundy'nin İstanbul Bilim Zirvesi'nde yaptığı sunum, okul yemeklerinin ekonomik ve toplumsal etkilerine ilişkin verileri ortaya koydu. Sunumda paylaşılan tahminlere göre, iyi tasarlanmış okul yemeği ve tamamlayıcı programlara yatırılan her 1 dolar, sağlık, eğitim, sosyal destek ve tarım alanlarında toplam 7 ila 35 dolar arasında fayda sağlayabiliyor.

Murat Ülker, söz konusu hesaplamanın doğrudan parasal kazanç anlamına gelmediğini özellikle vurguladı. Elde edilen faydanın programın tasarımına ve uygulandığı ülkenin koşullarına göre değiştiğini belirten Ülker, okul yemeklerinin ekonomik değerinin yalnızca hazırlanma maliyeti üzerinden hesaplanamayacağını ifade etti.

Ülker, değerlendirmesinde şu ifadelere yer verdi:

"Bir iş insanı olarak bu hesap dikkatimi çekti. Ancak bu rakam, kasaya geri dönen para veya her ülkede aynı sonucu verecek bir kazanç vaadi değil. Programın nasıl tasarlandığına ve uygulandığı yere göre değişen bir toplumsal fayda hesabı."

Ülker, okul yemeklerine yönelik yaklaşımını ise "Bir çocuğun yemeğini bütçede yalnızca gider olarak görmek anlayışsızlıktır" sözleriyle ortaya koydu.

OKUL YEMEKLERİ ÇOCUKLARIN EĞİTİMİNİ VE AİLE BÜTÇESİNİ NASIL ETKİLİYOR?

Prof. Donald Bundy'nin sunumunda, nitelikli okul yemeklerinin çocukların okula devamını ve öğrenme süreçlerini destekleyebildiği, ailelerin beslenme harcamalarından kaynaklanan yükünü hafifletebildiği anlatıldı. Okul yemeklerinde kullanılan malzemelerin yerel üreticilerden temin edilmesi halinde çiftçilere düzenli bir pazar oluşturulabileceği de belirtildi.

Bundy, çocukların beslenmesinde yaşamın ilk 1.000 gününün ardından gelen 7.000 günlük dönemin de dikkate alınması gerektiğini aktardı. Gebeliğin başlangıcından ikinci yaş gününe kadar geçen dönemin önemine değinen bilim insanı, büyüme, beyin gelişimi ve ergenlik süreçlerinin ikinci yaştan sonra da devam ettiğini vurguladı.

Ülker, okulda sunulan bir öğünün sağlık, eğitim, sosyal destek ve tarım politikalarıyla bağlantılı olduğunu belirtti. Yazısında çocukların beslenmesine yapılan yatırımın uzun vadeli etkilerinin de hesaplamalara dahil edilmesi gerektiğine dikkat çekti.

JAPONYA'DA OKUL YEMEKLERİ İLKOKUL ÖĞRENCİLERİNİN NEREDEYSE TAMAMINA ULAŞIYOR

Tokyo Üniversitesi'nden Prof. Kentaro Murakami'nin zirvede paylaştığı araştırmalar, Japonya'daki okul beslenmesi uygulamalarına ilişkin veriler içerdi. Murakami'nin aktardığı bilgilere göre Japonya'da okul yemekleri, ilkokul çağındaki çocukların neredeyse tamamına ulaşıyor.

Japonya'da okul menüleri hazırlanırken yalnızca günlük besin ihtiyacının üçte birini karşılamaya yönelik sabit bir hesaplama yapılmıyor. Çocukların günün diğer öğünlerinde hangi besin öğelerini eksik alabilecekleri de değerlendirilerek okul yemeklerinin içeriği belirleniyor.

Araştırmalarda, okul olmayan günlerde çocukların beslenmesinde yetersizlikler görüldüğü ortaya konuldu. Aile gelirine bağlı beslenme farklılıklarının ise okul günlerinde saptanmadığı bildirildi.

Murat Ülker, söz konusu sonuçların gözlemsel araştırmalardan elde edildiğini, çocukların beslenmesindeki bütün farklılıkların yalnızca okul yemekleriyle açıklanamayacağını belirtti. Bununla birlikte aynı okulda eğitim gören çocukların aynı nitelikte yemeğe ulaşmasının, ailelerin ekonomik ve sosyal koşullarından kaynaklanan beslenme farklılıklarını hafifletebileceğini ifade etti.

HAFTA SONLARI VE TATİLLERDE ÇOCUKLARIN BESLENMESİNE DİKKAT ÇEKTİ

Japonya'daki araştırmaların ortaya koyduğu okul günleri ile okul dışındaki günler arasındaki farklılık, Murat Ülker'in yazısında ayrıca ele alındı. Ülker, okulda sağlanan beslenme düzeninin hafta sonları ve tatil dönemlerinde nasıl sürdürüleceği konusuna dikkat çekti.

Okul yemeklerinin çocukların beslenmesinde önemli bir yer tuttuğunu belirten Ülker, okulda oluşturulan sağlıklı beslenme düzeni ile evdeki beslenme alışkanlıkları arasında bağlantı kurulması gerektiğini ifade etti. Yazısında, "Çocuğun hayatı okul kapısında başlamıyor, orada bitmiyor" sözlerine yer verdi.

KUZEY İRLANDA'DA 15 OKULDA 903 ÇOCUKLA ARAŞTIRMA YAPILDI

İstanbul Bilim Zirvesi'nde Dr. Dilara Olgacher tarafından sunulan Kuzey İrlanda araştırmasında, 15 ilkokulda öğrenim gören 903 çocuk üzerinde yürütülen beslenme uygulamalarının sonuçları paylaşıldı. Araştırma kapsamında okullardaki yiyecek ortamının iyileştirilmesi ve çocuklara beslenme eğitimi verilmesi ele alındı.

Daha sağlıklı atıştırmalıkların sunulması ve yerel gıdaların beslenme düzenine dahil edilmesi gibi uygulamaların sağlıklı beslenmeyle ilgili göstergelere olumlu yansıdığı aktarıldı. Ancak sonuçların bütün yaş gruplarında ve değerlendirilen her ölçütte aynı olmadığı, okulda ve evde gözlenen gelişmelerin de farklılık gösterdiği belirtildi.

Araştırmada planlanan etkinliklerin yalnızca bir bölümünün uygulanabildiği bilgisi de paylaşıldı. Murat Ülker, programların hayata geçirilmesinde öğretmenlerin ayırabildiği zamanın, ailelerin katılımının, okulların imkanlarının ve çalışmaların devamlılığının dikkate alınması gerektiğini ifade etti.

İNGİLTERE'DE ÇOCUKLARA YEMEK HAZIRLAMA BECERİSİ KAZANDIRILIYOR

British Nutrition Foundation'dan Frances Meek'in zirvede anlattığı Food, a Fact of Life programı da Ülker'in yazısında yer aldı. Otuz yılı aşkın süredir yürütülen program, çocuklara sağlıklı beslenme bilgisi verilmesinin yanında yemek hazırlama becerilerinin kazandırılmasını ve tüketilen gıdaların nereden geldiğinin öğretilmesini amaçlıyor.

Program kapsamında beslenme bilgisinin günlük hayatta kullanılabilecek becerilere dönüştürülmesi üzerinde duruluyor. Ülker, çocukların sağlıklı beslenmenin temel ilkelerini öğrenmesiyle öğrendiklerini günlük yaşamlarında uygulayabilmesinin farklı süreçler olduğunu aktardı.

TÜRKİYE'DE YEMEKTE DENGE PROJESİ 7 MİLYONDAN FAZLA KİŞİYE ULAŞTI

Murat Ülker, Türkiye'de yürütülen Yemekte Denge Eğitim Projesi'ne de yazısında yer verdi. Sabri Ülker Gıda Araştırmaları Enstitüsü Vakfı'nın Milli Eğitim Bakanlığı ve Hacettepe Üniversitesi iş birliğiyle geliştirdiği proje, 2011 yılında dört ilde başlatıldı.

Projenin uygulama alanı 2025 yılına gelindiğinde 25 ile genişledi. Ülker'in paylaştığı bilgilere göre, çalışmaların başlangıcından itibaren 7 milyondan fazla öğrenci, öğretmen ve ebeveyne ulaşıldı.

Ülker, projenin farklı coğrafyaların yemek kültürlerine ve beslenme ihtiyaçlarına uyarlanarak uluslararası alana taşınmasına yönelik çalışmalar yürütüldüğünü de belirtti.

BEŞ ŞEHİRDE UYGULAMALI OKUL ATÖLYELERİ YENİDEN BAŞLATILACAK

İstanbul Bilim Zirvesi'nde konuşan Sabri Ülker Gıda Araştırmaları Enstitüsü Vakfı Başkanı Yahya Ülker, 2026-2027 döneminde beş şehirde uygulamalı okul atölyelerinin yeniden başlatılacağını duyurdu.

Yahya Ülker, çocukların sağlıklı büyümesi için bilimsel beslenme bilgisinin sınıflarda, aile mutfaklarında ve okul yemeklerinde somut uygulamalara dönüştürülmesi gerektiğini vurguladı. Beslenme eğitiminin başarısının yalnızca ulaşılan kişi sayısıyla değil, çocukların ve ailelerin öğrendikleri bilgiler ve değiştirdikleri yeme alışkanlıklarıyla da değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Vakıf Başkanı, sağlıklı gıdaya ve güvenilir beslenme bilgisine erişimin aileler, bilim insanları, eğitimciler, sağlık çalışanları, kamu kurumları ve sivil toplumun ortak sorumluluğunda olduğunu belirtti.

OKUL KANTİNLERİNDE BESLENME SKORU VE OKUL GIDASI LOGOSU ŞARTI

Zirvede okul beslenmesine ilişkin açıklamalarda bulunan Sağlık Bakan Yardımcısı Şuayip Birinci, Sağlık Bakanlığının okul sağlığı ve beslenme eğitimi çalışmalarını sürdürdüğünü bildirdi.

Birinci, okul kantinlerinde satılan ambalajlı ürünler için "okul gıdası" logosu veya A, B ve C beslenme skoru şartı getirildiğini açıkladı. Bakanlığın çocukların sağlıklı beslenmesini desteklemeye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri kapsamında çalışmalar yürüttüğünü aktardı.

MURAT ÜLKER: OKULDAKİ BESLENME DÜZENİ EVDE DE DEVAM ETMELİ

Murat Ülker, İstanbul Bilim Zirvesi'nin ardından yaptığı değerlendirmede okul yemekleri, beslenme eğitimi ve ailelerin günlük beslenme alışkanlıkları arasındaki ilişkiye dikkat çekti. Japonya'daki okul öğünlerinden Kuzey İrlanda'daki eğitim çalışmalarına kadar farklı ülkelerde elde edilen araştırma bulgularını aktardı.

Ülker'in yazısında, okul beslenmesi programlarının maliyetleri kadar çocukların sağlığına, öğrenmesine, aile bütçesine ve yerel üretime katkılarının da dikkate alınması gerektiği vurgulandı. Okulda sağlanan beslenme imkanlarının evdeki koşullarla birlikte ele alınması ve bilimsel bilginin günlük uygulamalara dönüştürülmesi gerektiği belirtildi.