Kamuda taşıtlardan hizmet binalarına, demirbaşlardan enerji kullanımına kadar çok sayıda alanı kapsayan Tasarruf Tedbirleri Genelgesi'nin 2024 yılında yayımlanmasının ardından kamu harcamalarına yönelik kontroller artırıldı. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yürütülen çalışmalar kapsamında 2024 ve 2025 yıllarında cari fiyatlarla toplam 484 milyar liralık tasarruf elde edildi. Söz konusu rakam, 2026 yılı bütçesinde 6 bakanlığa ayrılan toplam kaynağın üzerine çıktı.
TASARRUF TEDBİRLERİ 2024 YILINDA DEVREYE ALINDI
Tasarruf Tedbirleri Genelgesi, kamu kaynaklarının kullanımında taşıt, hizmet binası, demirbaş ve enerji başta olmak üzere çeşitli harcama kalemlerinde sınırlama ve kontrol getirmek amacıyla 2024 yılında yayımlandı. Uygulama döneminde geçmişteki tasarruf programlarından farklı olarak daha güçlü bir izleme, denetleme, raporlama ve yaptırım modeli devreye alındı.
Deprem harcamaları ve zorunlu alanlar kapsam dışında bırakılırken diğer ödeneklerde kesintilere gidildi. Kamu idarelerinin harcamalarına yönelik kontroller de sıkılaştırılarak tasarruf tedbirlerinin bütçe üzerindeki etkisinin artırılması amaçlandı.
260 KAMU İDARESİ BİLGİ SİSTEMİ ÜZERİNDEN İZLENİYOR
Hazine ve Maliye Bakanlığı bünyesinde Tasarruf Tedbirleri Bilgi Sistemi geliştirildi. Kamu idarelerinin tasarruf uygulamalarına ilişkin verileri sisteme girmesi ve raporlama yapması sağlandı.
Sistem aracılığıyla 260 kamu idaresinin tasarruf tedbirlerine yönelik uygulamaları yakından takip ediliyor. Harcamalara ilişkin veriler merkezi olarak izlenirken, uygulamaların genelge hükümlerine uygunluğu da denetimler aracılığıyla kontrol ediliyor.
2 BİN 16 HARCAMA BİRİMİNDE DENETİM YAPILDI
Hazine ve Maliye Bakanlığı, tasarruf tedbirlerinin uygulanmasına yönelik denetimlerini de sürdürüyor. Çalışmalar kapsamında bugüne kadar toplam 2 bin 16 harcama biriminde denetim gerçekleştirildi.
Denetimler sonucunda hazırlanan raporlar Cumhurbaşkanlığı ve ilgili kamu idareleriyle paylaşıldı. Tasarruf uygulamalarının denetim ve raporlama sistemiyle takip edilmesiyle birlikte genelge kapsamındaki harcamaların bütçe içerisindeki payında da gerileme kaydedildi.
HARCAMALARIN BÜTÇEDEKİ PAYI YÜZDE 2,9'A GERİLEDİ
Tasarruf Tedbirleri Genelgesi kapsamına giren harcamaların faiz ve deprem harcamaları hariç bütçe içerisindeki payının uzun dönem ortalaması yüzde 4,6 seviyesinde bulunuyordu. Söz konusu oran 2024 yılında yüzde 3,1'e düştü.
Tasarruf uygulamalarının devam ettiği 2025 yılında ise oran yüzde 2,9 seviyesine kadar geriledi. Harcamaların bütçe içerisindeki payında iki yıl üst üste yaşanan düşüş, tedbirlerin mali sonuçlarına ilişkin veriler arasında yer aldı.
İKİ YILDA 484 MİLYAR LİRALIK TASARRUF SAĞLANDI
2024 ve 2025 yıllarında gerçekleştirilen tasarrufun cari fiyatlarla toplam büyüklüğü 484 milyar liraya ulaştı. Elde edilen tasarruf miktarı, 2026 yılı bütçesinde altı ayrı bakanlığa ayrılan kaynakların toplamından daha yüksek seviyede gerçekleşti.
Karşılaştırmaya konu olan bakanlıklar Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığı oldu. Altı bakanlığın 2026 yılındaki toplam bütçesi, iki yılda elde edilen 484 milyar liralık tasarrufun altında kaldı.
EŞEL MOBİL SİSTEMİNİN MALİYETİ 372 MİLYAR LİRA OLARAK HESAPLANDI
Hazine ve Maliye Bakanlığı, jeopolitik gerginlikler ve petrol fiyatlarında yaşanan artış nedeniyle eşel mobil sistemini de devreye aldı. Sistem kapsamında akaryakıt fiyatlarındaki artışların vergi gelirleri üzerinden sınırlandırılması nedeniyle kamu gelirlerinde kayıp oluşuyor.
Yıl sonuna kadar eşel mobil sistemi nedeniyle bugünkü fiyatlarla 372 milyar liralık gelir kaybı öngörülüyor. 2024 ve 2025 yıllarında kamuda elde edilen 484 milyar liralık tasarrufun, eşel mobil uygulamasının öngörülen maliyetinden daha yüksek olduğu hesaplandı.
ŞİMŞEK: MALİ DİSİPLİN TEMEL ÖNCELİĞİMİZ
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Tasarruf Tedbirleri Genelgesi kapsamındaki uygulamaların etkisini gösterdiğini ve harcamaların azaldığını belirtti. Şimşek, mali disiplinin güçlendirilmesi ile kamu kaynaklarının daha etkin ve verimli kullanılmasının temel öncelikleri arasında bulunduğunu ifade etti.
Şimşek, tasarruf tedbirlerinin uygulanmasının ve harcama kontrollerinin güçlü ve kararlı şekilde sürdürüleceğini belirterek elde edilecek mali alanın öncelikli alanlara yönlendirilmeye devam edileceğini söyledi. Bakan Şimşek ayrıca söz konusu uygulamalarla dezenflasyon sürecinin desteklenmesinin sürdürüleceğini kaydetti.
