Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, makrofinansal istikrarı ve parasal aktarım mekanizmasını desteklemek amacıyla kredi büyüme sınırları ile zorunlu karşılık uygulamalarında yeni düzenlemeler yaptı. TCMB'nin 11 Kasım 2026 tarihinde yayımladığı duyuruya göre, tüketicilere kullandırılan ihtiyaç ve taşıt kredilerinin yanı sıra küçük ve orta büyüklükteki işletmeler (KOBİ) ile diğer işletmelere sağlanan Türk lirası kredilerde sekiz haftalık büyüme sınırları yukarı yönlü güncellendi.
Merkez Bankası, kredi büyüme sınırlarının tamamında 0,5 puanlık artışa giderken, bankaların ve finansman şirketlerinin bir yıldan uzun vadeli mevduat dışı yükümlülüklerine ilişkin zorunlu karşılık uygulamasında da değişiklik kararı aldı. Yeni düzenlemeyle belirli zorunlu karşılıklara Türk lirası cinsinden faiz veya telafi ödemesi yapılmasının önü açıldı.
İHTİYAÇ VE TAŞIT KREDİLERİNDE BÜYÜME SINIRI YÜZDE 3,5 OLDU
TCMB'nin aldığı karar doğrultusunda, bankaların tüketicilere kullandırdığı ihtiyaç ve taşıt kredilerinde sekiz haftalık büyüme sınırı yüzde 3'ten yüzde 3,5'e çıkarıldı. Önceki uygulamaya göre 0,5 puan artırılan sınır, söz konusu kredi türlerinde bankaların kredi portföylerinin büyümesine ilişkin düzenleyici çerçeveyi değiştiriyor.
Yeni oran, tüketicilerin bireysel kredi kullanımlarına yönelik doğrudan bir üst limit anlamına gelmiyor. Düzenleme, bankaların belirlenen sekiz haftalık dönemde ihtiyaç ve taşıt kredilerindeki büyüme oranlarını kapsıyor. Kredi faiz oranları, bireysel başvuru koşulları veya tüketicilere kullandırılabilecek azami kredi tutarlarına ilişkin ayrıca bir değişiklik açıklanmadı.
KOBİ KREDİLERİNDE SINIR YÜZDE 5,5'E YÜKSELTİLDİ
Merkez Bankası, küçük ve orta büyüklükteki işletmelere kullandırılan Türk lirası kredilerde uygulanan büyüme sınırını da artırdı. Daha önce yüzde 5 olarak belirlenen sekiz haftalık büyüme sınırı, 0,5 puanlık artışla yüzde 5,5'e yükseltildi.
KOBİ dışındaki işletmelere kullandırılan Türk lirası kredilerde ise mevcut yüzde 2'lik büyüme sınırı yüzde 2,5 olarak güncellendi. Böylece hem KOBİ'lere hem de diğer işletmelere sağlanan Türk lirası krediler için geçerli büyüme sınırlarında aynı miktarda artış yapıldı.
KREDİ BÜYÜME SINIRLARINDA YENİ ORANLAR BELLİ OLDU
TCMB'nin açıkladığı değişikliklerle birlikte kredi türlerine göre sekiz haftalık büyüme sınırları şöyle belirlendi:
|
Kredi türü |
Eski sınır |
Yeni sınır |
|---|---|---|
|
İhtiyaç kredileri |
%3 |
%3,5 |
|
Taşıt kredileri |
%3 |
%3,5 |
|
KOBİ'lere verilen TL krediler |
%5 |
%5,5 |
|
KOBİ dışı işletmelere verilen TL krediler |
%2 |
%2,5 |
Açıklanan oranlar, kredi büyümesine yönelik makroihtiyati sınırlarda yapılan değişiklikleri gösteriyor. Her üç kredi grubunda da büyüme sınırı 0,5 puan artırılırken, yeni düzenleme kapsamında konut kredilerine ilişkin bir değişiklik duyurulmadı.
BANKALARIN ZORUNLU KARŞILIKLARINA FAİZ VE TELAFİ ÖDEMESİ
TCMB'nin duyurusunda kredi büyüme sınırlarının yanı sıra bankaların ve finansman şirketlerinin mevduat dışı yükümlülüklerine ilişkin düzenlemeye de yer verildi. Karara göre, söz konusu kuruluşların bir yıldan uzun vadeli Türk lirası ve yabancı para cinsinden mevduat dışı yükümlülükleri için tesis ettikleri zorunlu karşılıklara Türk lirası cinsinden faiz veya telafi ödemesi yapılacak.
Düzenleme, bankaların ve finansman şirketlerinin belirlenen vadelerdeki mevduat dışı yükümlülükleri nedeniyle Merkez Bankasında tuttukları zorunlu karşılıkları kapsıyor. Faiz veya telafi ödemelerinin Türk lirası üzerinden gerçekleştirilmesi kararlaştırılırken, duyuruda ödeme oranlarının ayrıntılarına yer verilmedi.
MERKEZ BANKASI DÜZENLEMENİN AMACINI AÇIKLADI
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, kredi büyüme sınırlarında ve zorunlu karşılık uygulamasında yapılan değişikliklerin makrofinansal istikrarı ve parasal aktarım mekanizmasını desteklemek amacıyla gerçekleştirildiğini bildirdi.
TCMB'nin makroihtiyati çerçevede aldığı kararlar, kredi büyümesine yönelik sınırlamaların güncellenmesini ve belirli uzun vadeli yükümlülükler için tesis edilen zorunlu karşılıklara ödeme yapılmasını içeriyor. Düzenlemeyle ihtiyaç, taşıt ve ticari kredi gruplarında uygulanan büyüme sınırları yeniden belirlenmiş oldu.
HAKAN KARA'DAN KREDİ KISITLAMALARINA İLİŞKİN AÇIKLAMA
Merkez Bankasının eski başekonomisti Hakan Kara, TCMB'nin kredi büyüme sınırlarını artırma kararına ilişkin değerlendirmede bulundu. Kara, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda kredi büyümesine yönelik kısıtlamaların tamamen kaldırılmasının daha sağlıklı olacağını savundu.
Kredi verme faaliyetlerine yönelik düzenlemelerde Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun (BDDK) rolüne dikkat çeken Kara, zorunlu karşılıklar üzerinden uygulanan kredi kısıtlamalarının parasal aktarım mekanizmasını olumsuz etkilediğini belirtti.
Kara, paylaşımında şu ifadeleri kullandı:
"Merkez Bankası kredi büyüme kısıtlarını gevşetti. Hepten kalkması sağlıklı olur. Zorunlu karşılıklar üzerinden bu işi Merkeze yaptırmak parasal aktarımı bozuyor. Bankaların kredi verme iştahını düzenleyecek kararları asıl olarak BDDK almalı."
Kara'nın açıklaması, TCMB'nin kredi büyüme sınırlarında 0,5 puanlık artışa gitmesinin ardından geldi. Eski başekonomist, bankaların kredi verme faaliyetlerine yönelik düzenleyici kararların BDDK tarafından alınması gerektiği yönündeki görüşünü yineledi.
