Elektronikten savunma sanayine, yapay zekadan uzay teknolojilerine kadar birçok sektör için kritik öneme sahip nadir toprak elementleri (NTE), küresel güç dengelerinde belirleyici rol üstleniyor. Çin, sahip olduğu büyük NTE rezerviyle bu alandaki liderliğini korurken, Avrupa Birliği ve ABD gibi ülkeler bu bağımlılığı kırmak adına alternatif kaynak arayışına yönelmiş durumda.
Türkiye ise bu alanda 2022 yılında önemli bir atılım gerçekleştirdi. Eskişehir’in Beylikova ilçesinde keşfedilen 694 milyon tonluk rezerv, Türkiye’yi dünya sıralamasında ikinci konuma yerleştirdi.
ENERJİ BAKANLIĞI BÖLGEDE TESİSİ FAALİYETE ALDI
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’na bağlı Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü, Beylikova’daki rezerv sahasında Florit, Barit ve Nadir Toprak Elementleri İşletmesi’ni Nisan ayında faaliyete geçirdi. Tesiste ilk etapta yıllık 1200 ton cevher işlenecek.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, bu tesisin endüstriyel seviyeye çıkarılmasının hedeflendiğini belirterek, “Türkiye NTE üretebilen 5 ülkeden biri olacak ve önemli bir tedarikçi konumuna gelecek” dedi. Yılda 570 bin tonluk cevher işleyecek ve 10 bin ton nadir toprak oksidi üretecek yeni bir endüstriyel tesis için çalışmaların sürdüğünü açıkladı.
LABORATUVAR ÇALIŞMALARI BAŞLADI
Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu (TENMAK) bünyesindeki Nadir Toprak Elementleri Araştırma Enstitüsü (NATEN) de cevher zenginleştirme ve saflaştırma süreçlerine odaklanıyor. NATEN kapsamında kurulan laboratuvarlarla birlikte yerli kalıcı mıknatıs üretimi, kalıplama, sinterleme ve manyetik alan uygulamaları gibi kritik AR-GE çalışmaları yürütülüyor.
KRİTİK ELEMENTLER BULUNUYOR
Beylikova sahasında lantan, seryum, praseodim, neodim, samaryum, evropiyum, gadolinyum, terbiyum, disprosyum, iterbiyum ve itriyum gibi sanayi için hayati önemdeki nadir toprak elementleri tespit edildi. Bu elementler; elektrikli araç motorları, füze sistemleri, rüzgar türbinleri, cep telefonları, lazer sistemleri ve batarya teknolojilerinde kullanılıyor.