TBMM bünyesinde oluşturulan Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu, son toplantısını bugün gerçekleştirdi. Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş'un riyasetindeki toplantıda, sürece dair hazırlanan ortak raporun oylaması yapıldı. Yapılan oylama neticesinde rapor; AK Parti, CHP, DEM Parti, MHP ve Yeniyol Partisi'nin destekleriyle, 47 oyla kabul edildi. TİP ve EMEP ise rapor aleyhinde oy kullandı.
Oylamanın ardından açıklamalarda bulunan Kurtulmuş, “Komisyon görevini başarıyla yaptı.” ifadesini kullandı.
4 BİN 199 SAYFA TUTANAK TUTULDU
Süreç boyunca yürütülen teknik detaylara değinen Kurtulmuş, komisyonun toplamda 88 saat mesai harcadığını ve bu süreçte 4 bin 199 sayfa tutanak tutulduğunu bildirdi. Raporun yedi ayrı bölümden oluştuğunu kaydeden Kurtulmuş, içeriğe dair şu bilgileri paylaştı:
“Komisyonun hazırladığı rapor 7 bölümden oluşuyor. Terör meselesinde tarihi bir dönemden geçiyoruz. Barış ve huzurun sağlanması tarihi bir sorumluluk. Raporda PKK'nın kendini feshetmesine ilişkin yasal düzenleme var.”
Kurtulmuş, raporun ilk bölümünde komisyon çalışmalarının, ikinci bölümünde temel hedeflerin, üçüncü bölümde Türk-Kürt kardeşliği tarihinin, dördüncü bölümde ise dinlenen kişilerin analizlerinin yer aldığını belirtti. Beşinci bölümün örgütün kendini feshine, altıncı bölümün yasal düzenleme önerilerine, yedinci bölümün ise demokratikleşme adımlarına ayrıldığını ekledi.
TOPLUMSAL BARIŞ VE KARDEŞLİK VURGUSU
Türkiye'de kardeşlik ve toplumsal barışı destekleyen her adımın arkasında olduklarını dile getiren Kurtulmuş, meselenin ezber kalıplarla değil kararlı adımlarla çözüleceğini ifade etti. Kurtulmuş, konuşmasına şöyle devam etti:
“Milletimiz dağılma ve parçalanmayı durduracak. Meclis vazifesini tereddütsüz bir şekilde yürüttü. Terörün ülkemizin gündeminden çıkarılması her birimiz için tarihi bir sorumluluktur. Alınan tedbirler hukukla sağlam bir şekilde ilerleyecektir. Kardeşliğimizi güçlendiriyoruz. Komisyon acılarımızı inkar etmeden geleceği birlikte korumak kararlılığın açık bir ifadesidir.”
RAPORUN NİTELİĞİ VE AF TARTIŞMALARI
Hazırlanan belgenin hukuki niteliğine açıklık getiren Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş, raporun bir af niteliği taşımadığının altını çizdi. Komisyonun, şiddet iklimini sona erdirme iradesini kayıt altına aldığını söyleyen Kurtulmuş, şu ifadeleri kullandı:
“Rapor af mahiyetinde değildir. Komisyon, toplumsal huzur ve sukünü zedeleyen terör eylemleri ve şiddet ikliminin sona erdirme iradesini rapor haline getirmiştir. Yaptığımız çalışmalar, gelinen aşamayla sınırlı ve tamamlanmış bir süreç olarak değerlendirilemez. Hazırlanan rapor toplumsal barışın zeminini koruyor. Komisyon raporumuz bu anlamda bir nihayet değil, bilakis atılan ve atılacak kararlı adımların mihenk taşı olarak kabul edilmelidir.”
YENİ ANAYASA VE DEMOKRATİKLEŞME ÖDEVİ
Rapor içeriğinde yer alan demokratikleşme önerilerine değinen Kurtulmuş, Türkiye'nin sivil ve özgürlükçü bir anayasaya gereksinim duyduğunu belirtti. Yeni anayasa hazırlamanın komisyonun doğrudan görevi olmadığını hatırlatan Kurtulmuş, bunu yerine getirilmesi gereken ortak bir ödev olarak tanımladı.
İNFAZ SİSTEMİNE YÖNELİK ELEŞTİRİLER
Toplantıda söz alan MHP Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız, komisyonun üniter devlet yapısını dönüştürme gibi bir yetkisinin bulunmadığını vurguladı. Terörsüz Türkiye vizyonunun bir beka meselesi olduğunu ifade eden Yıldız, infaz sistemindeki aksaklıklara işaret etti. Yıldız, “Terörsüz Türkiye vizyonu tam burada salt bir güvenlik politikası olarak görmekten mesele beka meselesidir.” dedi.
İnfaz sisteminin "yamalı bohçaya" dönüştüğünü belirten Yıldız, sistemin düzeltilmesi gerektiğini ifade ederek, AİHM kararlarına hukuk devleti ilkeleri gereği uyulması gerektiğini kaydetti.
YASAL ADIMLARIN İVEDİLİĞİ
CHP Grup Başkanvekili Murat Emir ise raporun uygulama aşamasına geçmesi gerektiğini vurguladı. Emir, “Rapor lafta ve rafta kalmamalı.” diyerek yasal düzenlemelerin vakit kaybetmeksizin hayata geçirilmesi çağrısında bulundu.
RAPORUN SATIR BAŞLARI VE EKONOMİK VERİLER
Toplam 60 sayfadan oluşan raporda; üniter devlet yapısı, toprak bütünlüğü, Türkçe'nin resmi dil statüsü ve laik Cumhuriyet ilkelerinin korunması kırmızı çizgi olarak belirlendi. Raporda öne çıkan diğer hususlar şunlar:
-
Komşu ülkelerde Türkiye'ye tehdit oluşturan yapıların varlığına izin verilmemesi.
-
Terör nedeniyle oluşan yıllık 100 ila 340 milyar dolarlık ekonomik kaybın durdurulması.
-
Bölgesel kalkınma farklarının ortadan kaldırılması.
-
Siyasi Partiler Kanunu, Seçim Kanunu ve TBMM İç Tüzüğü'nde değişiklik önerileri.
ÖRGÜTÜN FESHİ VE TEYİT MEKANİZMASI
Raporun beşinci bölümünde, örgütün silah bırakma sürecine dair detaylar yer aldı. Güvenlik birimlerinin örgütün silah bıraktığına dair teyit mekanizması kurması gerektiği belirtilirken, bu süreçteki yasal düzenlemelerin zamana yayılarak yapılması önerildi. Ayrıca, süreçte görev alan kamu görevlilerine yasal güvence sağlanması teklif edildi.
HAK VE ÖZGÜRLÜKLER VURGUSU
Raporun son bölümünde, AİHM ve AYM kararlarına uyum vurgusu yapıldı. Temel hak ve özgürlüklerin önündeki engellerin kaldırılması gerektiği ifade edilen raporda, şiddet içermeyen eylemlerin terör kapsamı dışına çıkarılması ve Terörle Mücadele Kanunu'nun yeniden tanımlanması önerisi getirildi.
Öte yandan, kamuoyunda merak edilen "umut hakkı" ibaresine raporda yer verilmediği görüldü.