Aynı kişiye karşı hem sevgi hem nefret hissettiğiniz oldu mu? Ya da bir nesneyi kullanırken hissettiğiniz sempati ve antipati?
İlk kez Dr. Eugen Bleuler tarafından ortaya çıkarılmış olan, ambivalans günümüzde şizofreni, bipolar bozukluk, obsesif-kompulsif bozukluk gibi hastalıkların belirtileri arasında yer alan ve son zamanlarda ayrı bir duygudurum bozukluğu olarak kabul ediliyor.
Ambivalans, bir kişi, bir nesne veya bir durumla ilgili olarak zıt duyguların, fikirlerin ve isteklerin aynı anda oluşmasıdır.
Her ne kadar psikotik ve duygudurum bozukluklarının belirtileri arasında yer alsa da bir tanı için tek başına yeterli değildir.
Bu açıdan “Bazen böyle hissediyorum, acaba bende psikolojik/psikiyatrik bir sorun mu var?” endişesine kapılmamakta fayda var.
Duygu olarak; birine karşı aynı anda sevgi ve nefret, düşünce olarak; bir fikri savunurken antitezini de dile getirmek, davranış olarak ise aynı anda hem ağlamak hem gülmek gibi örnekler verilebilir.
Yaşanılan iki zıt duygunun temelinde aile ilişkileri, çocukluk çağı travmaları ya da tetikleyici bir travma etkili olabilir.
İlişkide ambivalans yaşayan kişilere bakılınca yaşadığı ilişkiden çok mutlu olmadığı halde ilişkiyi bitiremeyen, ilişkiye/partnere bağımlı olan kişilerde daha sık görülür.
Kişi kendi hayatından, fikirlerinden fedakarlık etme pahasına ilişkiyi bitiremediği ve karşı tarafın yönlendirmeleriyle yaşadığı için hem bağımlılığa bağlı bir öfke/nefret hem de yüksek bir aşk duygusu hissedebilir.
Ambivalansı sık sık yaşadığınızı düşünüyorsanız mutlaka bir uzman desteği almanızda fayda vardır.
Eğer ara ara oluşan bir durumsa aynı anda yaşadığınız duyguları kendinize tanımlayıp bu durumun farkında olarak ve negatif duyguyu ne şekilde çözeceğiniz konusunda kendinize sorular sorarak üstesinden gelmeye çalışabilirsiniz.
Ambivalans çoğu kişide olan fakat daha hafif seyreden ve zaman zaman, bazı konularda görülebilecek bir duygudurum bozukluğudur. Kişide rahatsızlık oluşturmadıkça tedavi gerektirmez.
Kişide rahatsızlık oluşturmadıkça tedavi gerektirmez.
Kişinin bunu sık yaşaması, düşünsel kontrolünü kaybetmesi veya ek psikolojik şikayetlerin görülmesi halinde tedavi için başvurulması gereken bölüm Psikiyatri bölümüdür.
Psikiyatr tarafından yapılacak ayrıntılı araştırmalar ile ambivalansın derinliği incelenerek nedeni belirlenebilir.
Şizofreniye bağlı olarak görülen ambivalans durumlarında hastada ek olarak duyguların ifadesinde azalma, içe kapanma veya duygularda çarpışıklaşma görülebilir.
Bu durumda hastaya hemen tedavi başlanması oldukça önemlidir.
Kişilerde; duygulara, isteklere veya başka kişilere yönelik görülecek ambivalans için tedavi planlaması hastalığın şiddetine bağlı olarak belirlenmelidir.
Ambivalansta kişinin ve çevresindekilerin duruma bakışı oldukça önemlidir.
Kişiyi suçlayıcı yaklaşımlar ambivalansın tedavisinde faydalı olmayacağı gibi durumu daha karmaşık hale de getirebilir.
Ambivalansta hastanın kendi kendine veya çevresi tarafından psikiyatra başvurması tedavinin başarısını arttırıcı durumlardan biridir.
Uzman Psikolog Merve Saraçoğlu
