banner38

16.11.2021, 10:20

Ukrayna'dan radar ve füze sistemleri neden alındı?

Bir savunma sanayii haber sitesinde (*) çıkan haberlere göre Ukrayna’dan S-125D-2D (SA-3 Goa) hava savunma füzesi almışız. “Almışız” diyorum çünkü birkaç gün önce İstanbul’da düzenlenen SAHAEXPO-2021 fuarında Ukrspecexport Genel Müdürü Vadym NOZDRIA açıkladı. Daha önce de yani birkaç ay önce de yine Ukrayna’dan “Mobil Tümleşik Karasal Radar-MARS-L” ve “Metre dalga boyu formunda çalışan-P-180U” isminde iki çeşit radar ithal etmiştik.

Ukrayna’dan motor sistemleri ithali ve SİHA ihracı ve diğer savunma sanayi konularındaki işbirliğimiz hepinizin malumu. Çok yazdık, videolarda da anlattık. Mantıklı ve umut vadeden bir işbirliği ve savunma sanayi ürünlerinin ticareti söz konusu. Ticari ilişkiler stratejik seviyeye doğru ilerliyor. Dolayısı ile “Neden Ukrayna’dan aldık?” derken burada yanlış veya sorgulanacak bir olay yok. Benim başlıkta ve yazıda sorgulamak ve cevap aradığım husus da neden Ukrayna olduğu değil, neden bu sistemler ve batı dünyası dururken neden eski eski SSCB/Rus kökenli sistemleri aldığımız. Yani Ukrayna ile silah sistemleri ticaret yapılmasına asla karşı değilim, hatta destekliyorum.

Haberin ayrıntısında “acil ihtiyaca istinaden” ibaresi var. Diğer bir yerinde MIM-23 HAWK bataryalarımızın muadili olduğu, yani orta menzilli hava savunma sistemi olduğu ve 40 km menzilli olduğu yazıyor. Pe ki ne oldu da acil ihtiyaç oldu? Üstelik Hisar-O+ üretilmişken. Aslında kafamda bir cevap var ama kişisel görüşüm olduğu için o dahil burada çeşitli alternatif cevapları sıralamakta fayda var:

HİSAR-O+’nun seri üretime geçeceği SSB Başkanı İsmail Demir tarafından bu Temmuz ayında açıklandı. Yani daha yeni başladı. Dolayısı ile çok hızlı üretimi yapılması beklenemez. Ayda kaç Hisar üretilecek bilgimiz yok.

İkincisi sistem irtifaları farklı olabilir ve teknik kabiliyetleri de. Çünkü Ukrayna S-125D-2D geçmişi çok eskilere dayanan bir Rus SAM füzesi ama modernize edilmiş versiyonu. Yani teknoloji ve kabiliyet olarak öğrenilecek bir şeyler olabileceği gibi (Yani S-400 gibi bakım yetkimiz dahi olmayan içini açtığımızda kıyamet kopacak bir sistem değil), Hisar-O+’dan bazı hususlarda fazlası-eksiği olabilir.

Acil ihtiyaca sebebiyet veren husus Libya-Vathiye Üssü olayı olabilir. Sonuçta HAWK bataryasının muadili ve yerine alındı. Kaç tane alındığı da bilinmiyor. Diğer yandan zaten mevcut hava savunma sistemlerimiz sayısal olarak da yeterli değil ve şu an ABD’den CATSAA sebebi ile Patriot alamayız. Çünkü firma LM, ABD hükümeti kararına uymak zorunda olduğundan teklifini aylar önce geri çekti. Hatırlarsınız, en son GEM-T ve PAC-3MSE teklif etmişlerdi. SAMP-T Aster-30 olayı da daha önceki yazıdan hatırlayın daha yeni çözüldü. Enson Sayın Cumhurbaşkanı ile Macron arasındaki görüşmeden sonra açıkladığı gibi EUROSAM ile işbirliği yapılacak. (Zaten Aster-30 ve PAC-3MSE, S-125 ile muadil sistemler değil. Yani daha yüksek irtifaya hitap eden sistemler. Aşağıda ifade edeceğim gibi bize orta-alçak irtifaya hitap eden sistem lazımdı, S-400 sebebi ile.)

Ancak bence alım yapılmasının üç sebebi var: Bunlardan ilki yukarıda yazdığım gibi ihtiyacı bir nebze gidermek ve hava savunmada bir çeşit farklı bir alternatif olması. Diğer mesele ki ben bunun ana sebep olduğunu düşünüyorum: S-400’ü korumak. Üçüncüsü işe Konya-EHTES sahasında bir Rus yapımı hava savunma sistemi daha olması.

Şimdi bu son maddeyi biraz açalım. Malum daha önce Savunma Bakanı’ndan SSB Başkanı’na, Cumhurbaşkanı’ndan diğer bürokratlara kadar defalarca S-400’ün NATO radar ağına dolayısı ile NATO’ya entegre milli radar ağına entegre edilmeyeceği, edilemeyeceği defalarca söylendi. Bu teorik olarak da pratik olarak da mümkün değil, çünkü bu durumda NATO derhal kendi ağ bağlantısının kesilmesini ister, keser ki bu verilecek tepkinin ilki ve daha başlangıcı olur. Türkiye’de sırf gıcıklık olsun diye milli hava savunma sistemlerini ve radar ağını S-400 bağlayacağım diye bir karar alıp tüm NATO nimetlerinden geri kalmayacağı gibi bu NATO ile ortak uçuş yaparken IFF sorgusuna düşman daha doğrusu “Bilinmeyen” cevabı vermekten pek de farksız olmaz. Uzatmaya gerek yok. Bu durumda alçak irtifadan gelen seyir füzeleri veya ufuk altı uçan uçaklara karşı S-400 dünyadaki diğer sistemler gibi savunmasız olduğundan Rusya’daki gibi kademeli bir hava savunma şemsiyesi altında görev yapmalı. Bu şemsiye S-400 yakınına ve kilometrelerce uzağına konan Hisar-A+, Hisar-O+, Hisar-RF, Siper B1 vb. sistemlere sağlanabilir ama bunlarında hiç biri S-400 ile entegre olmayacak. Çünkü milli radar ağına entegreler ve oradan da NATO’ya. Savaş durumunda istenirse NATO by-pass edilebilir ki bunu yapmak zaten saçma olur. Diyelim ki ettik. O sırada bir düğme ile çift hatlı cep telefonlarının diğer hatta geçmesi gibi (bazıları öyle sanıyor-burada gülücük emojisi var farzedin) geçemez. Çünkü bunu şimdiden yapmamız, sistemin yazılım ve donanım olarak hazır olması lazım. Bunu ne olur ne olmaz diye NATO’dan gizli şimdi yapıp, test edip bir kenara koymak da mümkün değil. Bu da Microsoft’tan habersiz lisanslı bir Windows’u değiştirmeye kalkmak kadar muhal. İnterneti kapatıp yaparsan da zaten online yani entegre değilsin, test edemezsin diyeyim. Zaten kimse böyle bir riske ve skandala imza atmaz.

Sonuçta S-400’ü Rusya’da koruyan daha doğrusu kademe yerini alan BUK, Pantsir, TOR-M2 gibi sistemleri biz de S-125D-2D ile ikame etmiş olabiliriz. Zaten ben Rusya ile ara bozulmasa ve Suriye-İdlib’de 35 askerimizi şehit eden SU-34 bombardımanı olmasa S-400 yanına TOR ve BUK alınmasına kesin gözü ile bakıyordum.(Ne zaman? Daha gelmeden önce 2017-2018’de).

Diğer yönü ile de Konya’daki Anadolu Tatbikatı sahasındaki EHTES-Elektronik harp sahasında bulunan birçok Rus radar ve hava savunma sistemi yanına ilave bir batarya geçici veya daimi konabilir.

Daha önce alınan radarlara gelince, bunların ASELSAN radarları, özellikle EIRS yapılmışken, acil radar ihtiyacı için alındığını hiç sanmıyorum. Bunlarda EHTES’de zaman zaman veya daimi konuşlanabilir ama ben bunların da S-400 için alındığını tahmin ediyorum. Çünkü S-400 ne E-7T’den ne milli veya NATO radar ağına entegre olamayan yani bunların hiç birinden taktik hava resmini veri bağı ile alıp komuta-kontrol aracının konsollarına yansıtamayacak bir durumda. Biraz garip kaldı. Oysa İsrail’de Arrow bataryalarının Citron Tree C3I Ateşleme Kontrol Merkezi ve Brown Hazelnut Fırlatma Kontrol merkezi, İsrail elindeki diğer hava savunma sistemlerine entegre hatta testlerde ABD yapımı İsrail Patriot’ları bu merkezden ateşlenebildi.

Aynı şekilde Moskova çevresindeki S-400 tüm Rus hava savunma sistemine entegre olduğundan 30K6E Komuta-Kontrol Sistemi/Muharebe Yönetim Sistemi ve S-400 radar ve füze lançerleri dışından S-300PMU2,S-300PMU1,Tor-M1/M2,BUK sistemlerine entegre ve onları ateşleyebiliyor.

İşte bizde standalone çalışan yani kendi çalıp kendi söyleyen S-400 yanına bu radarları daha doğrusu daha uzağındaki kör noktalara ve özellikle radar örtüsünün altında kalan vadileri görecek şekilde bu radarları ve yeni alınan füzeleri konuşlandırarak, hepsi Rus yapımı olduğundan milli radar ağına entegre etmeden bir S-400 habitatı oluşturmayı amaçlamış olabiliriz.

Ya da “Ben tamamen yanılıyorum, spor olsun diye aldılar!” diyeyim de sonradan nereden biliyorsun diyenler çıkarsa sadece ihtimalleri yazdım derim. Malum her iki sistem hakkında da resmi açıklama yapılmadı.

"SERDAR BAŞKAN"I KAYBETTİK

Ona TUŞAŞ’ta Serdar Başkan diyorlardı. TUSAŞ Kurumsal Pazarlama ve İletişim Başkanı Serdar Demir, İstanbul’da düzenlenen SAHAEXPO-2021 fuarından sonra Ankara’ya dönerken kendi kullandığı aracından tek başına seyahat ederken, TUSAŞ tesislerine az bir mesafe kala sabaha karşı elim bir trafik kazası geçirdi ve çok genç yaşta bu çok değerli savunma sanayi çalışanı kaybettik.

Kendisi ile çok kısa bir tanışıklığımız oldu ama bunun ne önemi var. Dün atılan ve kendisini tanıyan kişilerin tweet’leri ve daha önce duyduklarımıza göre TUSAŞ ürünlerinin ihracında çok değerli katkıları ve kritik çabaları vardı. ANKA ihracından son anda ABD tarafından motor izni verilmediği için donan Pakistan’a ATAK helikopteri ihracında yoğun çabaları vardı. Olsa idi belki de büyük bir başarı olarak kariyerine işlenecekti.

Sonuçta savunma sanayi sektörümüz genç yaşta önemli bir pozisyondaki çalışanını elim bir kazada kaybetti ve Pazar günü kendisi Karşıyaka Mezarlığında yapılan cenaze töreni ve kılınan cenaze namazını müteakip toprağa verildi. Allah rahmet eylesin, ruhu şad olsun ve geride kalanların ve tüm TUSAŞ ailesinin başı sağ olsun.

Hakan Kılıç

Savunma Analisti

@hkilichsword

Kaynak (*): savunmasanayist.com

Yorumlar (1)
Bülent 10 ay önce
Hakan bey siz daha iyi bilirsiniz ama Libya'daki Hawk bataryaları vurulduktan hemen sonra sipariş etmişlerdi bence Libya'ya ile ilgisi olabilir
banner35
26
açık
Günün Anketi Tümü
Yerli veya yabancı aşılardan hangisini kullanmayı tercih ederdiniz?
Yerli veya yabancı aşılardan hangisini kullanmayı tercih ederdiniz?
banner21
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 2 6
2. Başakşehir 1 3
3. Alanyaspor 1 3
4. Adana Demirspor 1 3
5. Beşiktaş 1 3
6. Galatasaray 1 3
7. Kayserispor 2 3
8. Fenerbahçe 1 1
9. Ümraniye 1 1
10. Gaziantep FK 1 1
11. Sivasspor 1 1
12. Ankaragücü 1 1
13. Konyaspor 1 1
14. Giresunspor 1 0
15. Antalyaspor 1 0
16. Hatayspor 1 0
17. Karagümrük 1 0
18. İstanbulspor 2 0
19. Kasımpaşa 1 0
Takımlar O P
1. Samsunspor 1 3
2. Boluspor 1 1
3. Manisa Futbol Kulübü 1 1
4. Adanaspor 0 0
5. Altınordu 0 0
6. Bandırmaspor 0 0
7. Bodrumspor 0 0
8. Denizlispor 0 0
9. Erzurumspor 0 0
10. Eyüpspor 0 0
11. Gençlerbirliği 0 0
12. Göztepe 0 0
13. Keçiörengücü 0 0
14. Pendikspor 0 0
15. Rizespor 0 0
16. Sakaryaspor 0 0
17. Tuzlaspor 0 0
18. Ö.K Yeni Malatya 0 0
19. Altay 1 0
Takımlar O P
1. M.City 2 6
2. Arsenal 2 6
3. Leeds United 2 6
4. Newcastle 2 4
5. Brighton 2 4
6. Tottenham 1 3
7. Chelsea 1 3
8. Bournemouth 2 3
9. Aston Villa 2 3
10. Fulham 2 2
11. Brentford 1 1
12. Liverpool 1 1
13. Wolverhampton Wanderers 2 1
14. Leicester City 2 1
15. M. United 1 0
16. Everton 2 0
17. Crystal Palace 1 0
18. Nottingham Forest 1 0
19. West Ham United 1 0
20. Southampton 2 0
Takımlar O P
1. Osasuna 1 3
2. Almeria 0 0
3. Athletic Bilbao 0 0
4. Atletico Madrid 0 0
5. Barcelona 0 0
6. Cadiz 0 0
7. Celta Vigo 1 1
8. Elche 0 0
9. Espanyol 1 1
10. Getafe 0 0
11. Girona 0 0
12. Mallorca 0 0
13. Rayo Vallecano 0 0
14. Real Betis 0 0
15. Real Madrid 0 0
16. Real Sociedad 0 0
17. Real Valladolid 0 0
18. Valencia 0 0
19. Villarreal 0 0
20. Sevilla 1 0
banner23