Pentagon, F-35 ekipmanlarını Türkiye'ye teslimatını askıya aldı

Dün gece F-35 ile ilgili Reuters haberi ajanslara bomba gibi düştü dersek abartmış olmayız. Ne yalan söyleyeyim önce teyitsiz yani haber kaynakları açıklanmadığı için temkinli yaklaştım. Daha önceki Financial Times’ın İngilizler MMU TF-X motor ihalesinden çekiliyor haberi gibi spekülasyon olabilir diye düşündüm. Ancak sonra ilerleyen saatlerde TSİ 23:00’a doğru Pentagon teyidi de geldi ve inanmayacak bir şey kalmadı.

Ne kadar ciddi veya nereye varır? Pentagon geri adım atar mı? Çünkü malum Türk Hükümeti S-400 kararından geri adım atmayacağını hatta Sayın Dışişleri Bakanının ağzı ile S-400’ün başka bir ülkeye devrinin dahi söz konusu olmadığını açıkladı. Bu durumda Pentagon’un F-35 kararı nereye varır bilemem.

Türkiye’nin F-35 operasyonel kapasitesiyle bağlantılı teslimat ve faaliyetleri askıya alındı. CNN Ulusal Güvenlik Röportörü Ryan Browne, Pentagon'un haberi doğruladığını sosyal medya hesabında böyle duyurdu. Reuters ve ardından CNN haberi aşağıdaki linklerdeki gibi verdiler,

https://www.reuters.com/article/us-usa-turkey-f35-exclusive-idUSKCN1RD316

https://edition.cnn.com/2019/04/01/politics/us-f-35-suspend-turkey/index.html?utm_source=twCNN&utm_content=2019-04-01T21%3A01%3A06&utm_medium=social&utm_term=image

Bu haberlerle Pentagon, Kongre'nin tasarıyı onaylamasını beklemeden F-35 parçalarının Türkiye'ye sevkini durdurmuş, askıya almış oldu. “F-35 projesiyle bağlantılı ekipman sevkiyatı” ile kast edilen: F-35 5’inci nesil savaş uçaklarının konuşlanacağı Malatya’daki hava üssümüzde milyon dolarlar harcayarak yaptığımız yeni F-35 tesislerinde F-35 bakım ve idamesi için gerekli teçhizat ve bakım ekipmanları ve bunların benzeri F-35 ile ilgili parçalar, test cihazları vs.

Pentagon kaynaklarına göre bu karar Ankara’nın Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi satın almasına karşılık olarak ABD’den gelen ilk somut hamle olma özelliğini taşıyor. Pentagon sözcüsünün açıklamasına göre yalnızca F-35 ile ilgili malzemelerin sevkiyatı durdurulmamış aynı zamanda F-35 üretiminde yer alan Türk firmalara alternatif arayışları da başlamış.

Malum F-35 projesinde fan, kompresör vb. diğer motor parçalarından, kokpit ekranlarına, kompozit yüzeylerden, kablolamaya, yazılım üreten şirketlerimizden, motor hava giriş kanalı üretene kadar çok fazla parça ve iş payı alan 10 adet firmamız var. Bunların iş payı Lockheed Martin firması sitesine göre 12 Milyar USD’yi bulabilecek oranda. Planlı F-35 üretimi yıllar sonra artarsa tabi bu rakam artacak. Bu firmaların sitelerini ziyaret edip F-35 için kim ne üretiyor görebilirsiniz (Alp Havacılık, ASELSAN, AYESAŞ, FOKKER ELMO, HAVELSAN, Kale Havacılık, MIKES, ROKETSAN, TUBITAK-SAGE, TUSAŞ/TAI ve ortağı olduğu TEI).

Durum pek iç açıcı gözükmüyor ama diplomasi de yollar daima açıktır. Ne olur, nasıl anlaşılır bilemem. Biz kararın değişmeyeceği ve Türkiye’nin de S-400’den vazgeçmeyeceği statükosuna göre devam edelim. Tabi ki her ikisini de alabilirsek hatta daha önce de çok kez yazdığım gibi S-400’e ilaveten PAC-3MSE’de alırsak yani Patriot anti-balistik füze sistemi alırsak harika olurdu. Ancak şu an F-35 gelmeyeceği üzerinden yazalım.

-Türkiye acil olarak 5’inci nesil uçak arayışı içene girecektir ki şu an operasyonel olan Amerikan F-22, F-35 ile Çin J-20’den başka 5’inci nesil savaş uçağı yoktur ve F-22 ve J-20’nin başka ülkelere satışı yoktur.

 MMU TF-X yapılana kadar F-16’larla idare edilmesi ancak barış zamanı için geçerli olabilir ki savaşın nereden nasıl çıkacağını kimse bilemez.

-Bir kısım medya da Çin J-31/FC-31 ve versiyonlarından bahsedilmektedir ki hala daha geliştirme aşamasında olan bu çift motorlu 5’nci nesil adayı olan (F-35’e şaşırtıcı şekilde dizayn olarak benzemektedir) uçak hala Çin Hava Kuvvetlerine bile teslim edilebilmiş değildir. Ayrıca F-35’den elektronik, stealth (düşük görünürlük), termal gizlilik, ağ merkezli harp vb. 5’nci nesil trendlerde geri olduğu söylenmektedir.

-Medyada ileri sürülen diğer bir alternatif ise 4++ nesil olarak değerlendirilen manevra kabiliyeti bu makalede zikredilen tüm uçaklardan daha üstün olan ama stealth özelliği ve termal gizliliğe sahip motorları olmayan ve 12 prototipe rağmen hala daha seri üretime geçmemiş olan Rus SU-57 uçağıdır.

-Daha önce Dış Politika dergisi 6.Sayı’da “BEŞİNCİ NESİL F-35 SAVAŞ UÇAĞININ TÜRKİYE İÇİN ALTERNATİFİ VAR MI?” başlıklı 25 sayfalık bir yazıda dünyadaki tüm modern ve alternatif savaş uçaklarını tek tek anlatmış ve tek cümle ile özetlemek gerekirse aslında (5’nci nesil olarak veya Türkiye’nin tüm ihtiyacını karşılayacak bir savaş uçağı olarak) alternatifi olmadığını açıklamıştım. Siyasi olarak örneğin dost ülke Pakistan ve Çin ortak yapımı JF-17 tabi ki alternatif gözükebilir ama teknik olarak ne SU-35/30 ne de J-16, JF-17 alternatif olamaz. F-22’nin bile çok çok önceden yapıldığı için teknolojik olarak yetişemediği bir uçaktan bahsediyoruz (F-35).

-Türkiye’ye konan kısıtlama tasarı kongreden geçince diğer silah sistemlerin de mesela F-16 veya Black Hawk’da parça tedariki boyutuna varır mı? Bu durum yayılıp devam ederse Hava gücü olarak %90 ABD ve deniz gücü olarak %40-50 Amerikan malı kullanan TSK tedarik zinciri duracağı için Çin ve Rus uçaklarına yönelir mi?

-Bu durumda sadece muharip unsurları saydığımızda 20’den fazla gemi, 1000’den fazla tank, 300’e yakın savaş uçağını yenilemek için bütçe yeter mi? Bir mucize olsa ve 50 Milyar USD’de fazla tutacağı söylenen bu olayı başarsak bile sonuç olarak NATO’dan çıkıp tarafsız kalsak bile Rusya’ya nasıl güveneceğiz?

-MMU TF-X, Atak-2, Altay ve gemi projelerinin zamana yayıldığını düşündüğümüzde elimizde parçasız kalan sistemleri kısa sürede milli imkanlar ile doldurmamızın da mümkün olmadığı görülecektir.

-Türkiye: “Ben S400 siparişi ve kaporasını verdim, S400’den geri dönüş yok, F35 konusunda yükümlülüklerimi yaparken S400'leri NATO radar ağına entegre etmeden kullanacağım. F-35 ile ilgisi yok” derken, ABD tarafı ise S400'lerin F35 ile birlikte kullanılmasını istemiyor. Buna gerekçe olarak ta Türk S400'lerde Rus teknisyen ve eğitmenlerinin bulunacak olmasını Rus siber savaş yeteneklerinin artmasına paralel olarak F-35 ile aynı üslerde veya geçici gelip gitse bile F-35 ile aynı üste karşılaşmasını siber güvenlik açısından tehlikeli bulurken, kendi personelinin yani çeşitli ortak savunma projelerinde çalışan persolenin Ruslarla aynı bina veya üste çalışmasını dahi yasaklamış. Ayrıca Suriye’de F-35 kullanılması ile Türkiye’de yani hem S-400 hem de F-35’in aynı hava gücü bünyesinde kullanılmasının aynı şey olmadığını savunurken yapılacak ola ki testlerde verilerin S-400’de depolanacağı için F-35 radar izine ait çok stratejik verilerin bakım için gelen Rus teknisyenlerin eline geçmesinden korkuyor.

-ABD’de pilotlarımızın bu kadar gürültü ve hengameye rağmen eğitime devam etmesi Türk kamuoyu ve dışişleri nezdinde ABD'nin blöf yaptığı hissini uyandırmış olabilir. Ancak bu karar, Türkiye'de oluşan “Ciddi değiller, blöf yapıyorlar” düşüncesini önleyecek, ABD'nin ne kadar ciddi olduğunu göstermiş olacaktır. Eğer S-400/F-35 mevzusunda iki ülke anlaşamaz ise daha ciddi yaptırımlar kapıda olabilir ki bence de bu durduk yerde alınan karar aslında ilk somut adım ve “çok ciddiyiz” söyleminin ispatı.

Daha önce de çok kez yazdığım gibi Türkiye’ni yapması gereken ABD’yi Rus askerlerinin S-400 bakım ve eğitimi için gelip-gidişlerinde IKK (istihbarata karşı koyma) konularına dikkat edeceği, S-400 ve F-35’in aynı coğrafyada görev yapacağı zamanlarda S-400’e veri kaydedecek şekilde testlerin yapılmayacağı, zaten radar reflektörlü uçan F-35’lerin diğer ülkelerde olduğu gibi savaş durumu hariç reflektörünün çıkarılmasının söz konusu olmadığı için endişe edilecek bir durum olmadığına dair ABD tarafını rahatlatılmalı ve bir şekilde bir yol bulunmalı. Sırf bu sakınca ve tereddütler için ABD’den bir teknik heyet geleceği Türk yetkililer tarafından açıklanmıştı. Bu heyet gelip-gitti mi bilmiyorum ama Türkiye bir şekilde ABD ve NATO’yu S-400’ün istihbarat ve siber güvenlik alanında tehdit olmayacağına veya bu şekil bir kullanımı savaş-kriz harici yapmayacağına ikna etmeli. Şayet bunu başaramaz ise de mevcut 4++ nesil bir NATO menşeili uçağı direk alım şeklinde alarak TF-X yapılana kadar idare etmeye çalışmalı.

Hakankilic.hsword@gmail.com

https://twitter.com/hkilichsword

YORUM EKLE
YORUMLAR
Alican Erdem
Alican Erdem - 4 ay Önce

Hocam Jas-39 Gripen Alınabilir mi ? Bide biz elimizdeki f-16 ları block 70 viper di sanırım yapabiliyor muyuz ?

Murat (Nutuk)
Murat (Nutuk) - 4 ay Önce

F16 ile baris zamaninda idare ederiz cumlenize katilmiyorum, zira modernize edilmis F16'lari 2040'lara kadar kullanacagiz.
Savasta yetmez dusuncenizde sorarim, kime karsi yetmez? Komsularimiza yeter (artar bile).

Amerikaya Rusyaya karsi F35 alsak bile yetmez. Onun icin oyle 5'inci nesil aciliyeti diye bir durum yok bir,

Artik Amerika ne kadar ciddi turunden , Turkiye ne kadar ciddi'ye gecsek diyorum. Bize Amerikanin fikri degil Turkiyenin ne dusundugu onemli!

Subutay
Subutay - 4 ay Önce

Don lastiğine kadar herşeyi ABD’den alırsak işte böyle olur zamanında yapılmış çok büyük bir hata. ABD bizim müttefikimiz değil apaçık düşmanımız o yüzden elimizde Rus uçaklarıda olsa ülkemizin güvenliği için iyi olur

banner8

banner19

banner6

banner17