banner38

'Müslüman seküler olamaz'

“Hem Müslüman hem seküler, yahut seküler Müslüman olamazsınız. Şu ise mümkündür: Bir Müslüman olarak dini referanslar ile izah edemediğiniz meseleleri seküler izahlar ile anlamlandırabilirsiniz. Bu sizi seküler kılmaz. Ancak bir öz tanım ile hem sekülerim hem Müslümanım derseniz bir paradoks husule gelir. Bu bir karakter sorununa dönüşür.”

Gündem 14.12.2020, 08:03 18.12.2020, 16:29
'Müslüman seküler olamaz'

Ekranların entelektüel, sempatik yorumcusu Dr. M. Taceddin Kutay, İz Yayıncılık etiketiyle yayınlanan kitabı ‘Sekülerleşmenin Hıristiyan Kökleri’nde sekülerleşme fitilinin ateşlendiği dönüşümü anlatıyor. Hıristiyanlığın Katolik yorumunun bu süreçteki en etkili aktör olduğunu söyleyen Kutay, sekülerleşmenin her din için apayrı süreçler olarak algılanması gerektiğinin altını çiziyor. Çünkü Avrupalının Kilise içinde yürüttüğü bir dönüşüm hareketini, kurumsal olmayan bir dine modellemek büyük hata. Bu, Türkiye’de sürdürülen sekülerleşme tartışmalarının da en sorunlu yanı. Yazara göre tam da bu sebeple Türkiye, temel yarılmasını ekonomik ve sınıfsal değil, sekülerleşme temelli yaşıyor.

Sekülerleşme nedir diye sorarak başlayalım. Peşinen ezberlerimizden sıyrılalım...

Aslında bilindik ve tek bir tanımı var sekülerleşmenin. Dünyevileşme demek sekülerleşme. Bulunduğunuz ana yönelik yargılarınızı, ileriye ve geriye doğru bakışınızı dünyevi referanslar üzerine bina etmeniz durumudur. Dini referanslarınızı kısmen yahut külliyen bir yana bırakırsanız, kısmen yahut külliyen sekülerleşmiş olursunuz.

DÖNÜŞMÜŞ DİNİ KALIPLAR

Sekülerleşmenin din perspektifini ele alışınız çalışmanızın orijinal tarafı. Oysa din edilgendir bu süreçte gibi bir algımız var bizim.

Oysa bütün seküler kabul ettiklerimiz, dönüşmüş dini kalıplar ve dindarlık formlarıdır. Bunun en tipik misali Fransız İhtilali sonrası yaşananlardır. Türk modernleşmesi de benzer bir tablo olarak çıktı karşımıza.

Din-dünya ikileminde ibrenin neresinde başlar sekülerlik? Müslüman için sekülerlik söz konusu mu, mümkün mü?

Henüz ilk basamakta tabii ki. Bir referans kabulü yahut reddi meselesidir. Din ile devletin ayrılması meselesinin çok ötesinde bir şeydir seküler olmak. İnsana ve eşyaya, aynı zamanda bu ikisinin hakikatine yönelik bir yaklaşımdır bu. Hal böyle olunca hem Müslüman hem seküler, yahut seküler Müslüman olamazsınız. Şu ise mümkündür: Bir Müslüman olarak dini referanslar ile izah edemediğiniz meseleleri seküler izahlar ile anlamlandırabilirsiniz. Bu sizi seküler kılmaz. Ancak bir öz tanım ile hem sekülerim hem Müslümanın derseniz bir paradoks husule gelir. Bu bir karakter sorununa dönüşür. Namümkünden mümkün var etmek namümkündür.

DEMOKRATİK OLMANIN GEREĞİ DEĞİL

Modernleşme ve demokratikleşme ile nasıl bir ilişki içinde sekülerleşme?

Bu konuda yaygın bir klişe var. Seküler olmak demokratik olmanın ve modern olmanın gereğidir şeklinde. Olmadığını mevcut tatbikatlardan görüyoruz. Ancak gerçek olan şudur, modernite bizlere farklı bir dindarlık tipini dayatıyor; biz ise bu dayatmaya karşı durmakta zorlanıyoruz.

DİN SÜREÇTE PASİF BİR AKTÖR MÜ?

Din sekülerleşme sürecinde nasıl bir rol oynadı?

Sekülerleşmenin Avrupa orjinli bir dönüşüm olduğu gerçeğini kabul etmeliyiz. Skolastik sonrası Avrupalının, Tanrı ve din algısında temel kırılmalar yaşandı. Bu kırılmalar sonrası sekülerleşme sürecine girildi. Yani din sekülerleşmeden etkilenen pasif bir aktör olmanın çok ötesinde, sekülerleşme fitilinin ateşleyicisi aktif bir faktör olarak süreçte bizzat yer aldı. “Birden bire bir seküler akıl ortaya çıktı ve dini sahadan sürdü” şeklinde bir kabulün doğru bir yaklaşım olmadığını anlatmaya çalıştım kitapta.

TÜRKİYE’DEKİ YARILMANIN TEMEL NEDENİ

Sekülerleşme süreci her din için apayrı bir süreç olarak algılanmalı ama öyle olmuyor. Türkiye’de sürdürülen sekülerleşme tartışmalarında en ciddi hatalar neler?

Bu bizi en fazla alakadar eden sorudur. Kaba bir “din” tanımından yola çıkarak, her dine aynı şeymiş gibi davranmamız, farklı kurumların değişik tecrübelerinden aynı sonuçların çıktığı ve çıkacağı yanılgısına sevk ediyor pek çoklarını. Dolayısıyla Türk modernleşmesinin en temel karın ağrısına geliyoruz.

YANLIŞ MODELLEME

Avrupalının Kilise içinde yürüttüğü bir dönüşüm hareketini, kurumsal olmayan bir dinin dindarlığına birebir modellemeye kalkarsanız, terazi sıkleti çekmez oluyor. Bu sebeple Türkiye, temel yarılmasını ekonomik ve sınıfsal değil, sekülerleşme temelli yaşıyor. Öyle görülüyor ki mevcut yarılma bu şekilde varlığını koruyacak.

Kaynak: Akşam

Yorumlar (0)
banner35
19
açık
Günün Anketi Tümü
Yerli veya yabancı aşılardan hangisini kullanmayı tercih ederdiniz?
Yerli veya yabancı aşılardan hangisini kullanmayı tercih ederdiniz?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 36 83
2. M. United 36 70
3. Leicester City 36 66
4. Chelsea 36 64
5. Liverpool 36 63
6. Tottenham 36 59
7. West Ham 36 59
8. Everton 36 56
9. Arsenal 36 55
10. Leeds United 36 53
11. Aston Villa 36 49
12. Wolverhampton 36 45
13. Crystal Palace 36 44
14. Southampton 36 43
15. Burnley 36 39
16. Newcastle 36 39
17. Brighton 36 38
18. Fulham 36 27
19. West Bromwich 36 26
20. Sheffield United 36 20
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 37 83
2. Real Madrid 37 81
3. Barcelona 37 76
4. Sevilla 37 74
5. Real Sociedad 37 59
6. Real Betis 37 58
7. Villarreal 37 58
8. Celta de Vigo 37 53
9. Athletic Bilbao 37 46
10. Granada 37 45
11. Osasuna 37 44
12. Cádiz 37 43
13. Valencia 37 42
14. Levante 37 40
15. Deportivo Alaves 37 38
16. Getafe 37 37
17. Huesca 37 33
18. Elche 37 33
19. Real Valladolid 37 31
20. Eibar 37 30