banner38

'Hutbelerde neden Atatürk’ün adı geçmiyor?' sorusunun cevabı arşivden çıktı

“Hutbelerde neden Atatürk’ün adı geçmiyor” diye istismar siyaseti yapanlara tarihi cevap arşivden geldi. Atatürk'ün, 5 Mart 1924 tarihli kararname ile hutbelerde adından bahsedilmesini bizzat kendi imzası ile yasakladığı öğrenildi.

Gündem 07.11.2019, 09:23 07.11.2019, 10:08
'Hutbelerde neden Atatürk’ün adı geçmiyor?' sorusunun cevabı arşivden çıktı

25 Ekim Cuma günü Ankara Yenimahalle’de yerleşik Harb-İş Camiinde hatip hutbeyi okurken bir vatandaş ayağa kalktı ve hatibe yönelerek, Atatürk’ün adını neden zikretmediğini  bağırarak sordu. Hatip cevap vermeden cami cemaatinden bazı vatandaşlar bu davranışa tepki gösterdi, hutbe dinlemenin bir adabı olduğunu hatırlatarak camiyi terk etmesini istedi. Küçük bir arbede yaşanmasının ardından vatandaş camiyi terk etti.

Basın ve sosyal medyada da, din görevlileri camide hutbe okurken Atatürk’ün ismini neden anmadıklarına dair  tartışmalar başladı.  Diyanet İşleri Başkanlığı (DİB), polemiklere girmek istemeyince eleştirilerin dozu arttı ve cami geleneğimizde olmayan yöntemlerle ibadet esnasında hatiplere müdahaleler ülke gündemine oturdu.

Atatürk üzerinden iktidarı ve devlet kurumlarını hedef alan istismar siyasetine cevap arşivlerde çıktı. 30 Ağustos Zafer Bayramı, 29 Cumhuriyet Bayramı’na denk gelen haftalarda verilen cuma hutbelerinde Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün adının anılmadığı iddiasıyla milleti Diyanet’e karşı kışkırtmaya çalışanlara cevap niteliğindeki tarihi belge 3 Mart 1924’te Hilafetin kaldırılmasının ertesi günü yayınlanmış.

DUALAR MİLLET VE CUMHURİYET’E

‘Türkiye Reisi Cumhuru’ olarak bizzat kendi imzasıyla Gazi Mustafa Kemal Paşa tarafından Dahiliye Vekaleti’ne (İçişleri Bakanlığı’na) oradan da ‘Acele’ kayıtlı şifre telgraflarla valiliklere gönderilmiş kararnamede Atatürk, “Bundan sonra hutbelerde isim zikredilmeksizin “millet ve cumhuriyetin saadet ve selametine dua edilmesini” istiyor. Duaların ‘millet ve Cumhuriyet’in selameti için yapılmasına ilişkin isteğin gerekçesine de hilafeti kaldıran yasal düzenlemede rastlanıyor. İlgili yasanın birinci maddesinde “halifeliğin hükümet, Cumhuriyet, yani TBMM’nin anlam ve kavramı içinde zaten saklı olduğu” belirtiliyor.

ATATÜRK’ÜN İSTEDİĞİ GİBİ

Diyanet İşleri Başkanlığı’nca 30 Ağustos Zafer Bayramı’nın cuma gününe denk gelmesi nedeniyle “Vatan Bize Emanettir” konulu bir hutbe hazırlanmış ancak hutbede Atatürk’e yer verilmediği gerekçesiyle belli kesimler tarafından eleştirilmişti. Hutbede “Tarih boyunca İslam’ın bayraktarlığını yapan, bu cennet vatanı bizlere emanet eden aziz şehitlerimizi ve kahraman gazilerimizi bir kere daha rahmet, minnet ve şükranla yâd ediyoruz” ifadeleri ile şehit ve gaziler anılırken hutbenin Atatürk’ün de imzasını taşıyan ilgili kararnamenin ruhuna uygun okutulduğu ortaya çıkmış oldu.

İŞTE O KARARNAME

"Ba’dema hutbelerde ism zikredilmeksizin “millet ve Cumhuriyet’in selamet ve sa’adetine” du’a edilmesi takarrur etmiş ve bu kararun bi’l- cümle vilayete tebliği dahiliye vekaletine havale edilmiştir."

SONUÇ:

Atatürk’ün hutbelerde isminin zikredilip edilmemesi konusunda çıkardığı kararname  tartışmaya mahal bırakmayacak şekilde açıktır. Özellikle Diyanet İşleri Başkanlığı görevlilerinin bu kararname ve Başkanlık tarafından daha önce yayınlanmış tamimleri  iyi bilmeleri lazımdır. Diyanet, hutbeleri,  polemiklere yer vermeden daha ilmi bir üslupla hazırlatmalıdır. İmamlar kendi yetki alanlarındaki camilerde kimsenin hutbeye müdahale etmesine fırsat vermemelidir.  

Harp İş Camiindeki olay 1980 öncesi Fatih Camiindeki provokasyona benzemektedir. Sütten ağzımız yandığı için benzer olayları böyle değerlendiriyoruz. 40 yıl önce hazırlanan senaryo, Atatürk’ün  ismini camide neden zikrettin kurgusu üzerinden, şimdi ise neden zikretmiyorsun tezi  üzerinden yürütülmüştür. Atatürk’ün Şeriye ve Evkaf Vekaleti yerine kurmuş olduğu Diyanet İşleri Başkanlığını siyasi tartışmaların içine çekmek kimseye fayda sağlamaz. Şunu unutmamak lazım, kalabalıklar içerisinde program dışı yükselen frekansı bozuk sesler kesinlikle tertiptir, tahriktir, kötü niyetli bir girişimlerdir. 

-53-
Bihi
(Bismihi- Allahın adıyla)

            KARARNAME
TÜRKİYE CUMHURİYETİ
Başvekalet Kalem-i Mahsus Müdüriyeti
Adet (Sayı)    
316

Badema (bundan sonra) hutbelerde isim zikredilmeksizin “millet ve cumhuriyetin selamet ve saadetine” dua edilmesi takarrur etmiş ve bu kararın bilcümle vilayetlere tebliği dahiliye vekaletine havale edilmiştir.
5.3.1340
Türkiya Reis-i Cumhuru
Gazi Mustafa Kemal
İmza

Başvekil  (ve Hariciye Vekili        Müdafaai Milliye Vekil      Dahiliyye Vekili                  Dahiliyye Vekili
İsmet İnönü) – İmza                        (Kazım Özalp)     İmza      (Ahmet Ferit Tek)               (Mehemet Seyit Bey)


Maliye Vekili                                 Maarif vekili                  Nafia Vekili                  Ziraat Vekili   Ticaret Vekili
(Mustafa Abdulhalik Renda)         (İsmail Safa Özler)            (Süleyman Sırrı Aral)          ?           (Hasan Saka)
İmza                                                İmza

Sıhhiye ve                                      Mübadele İmar ve İskanVekaletii Vekili
Muavenet-i İctimaiyye Vekili       (Mustafa Necati Uğural)
 (Refik Saydam)                                İmza
İmza

7 Mart 1926 Cuma günü Amasya’nın Gümüşhacıköy Kaymakamlığından İlçe Müftülüğüne gönderilen  Kararnamenin anında uygulanmasıyla ilgili 9 sayılı yazı örneği.

“ Dünkü gün tebliğ edilen kanun mucibince Büyük Millet Meclisi Âlisince Halifenin hal’i ve makam-ı hilafetin  ilgası dolayısıyla  okunacak hutbelerde  millet ve Cumhuriyetin selamet ve saadetine dua edilmesi cümle-i emir ve tebligattan bulunmuş ve keyfiyet nevahiye de (Nahiyelere de) tebliğ edilmiştir. Merkez ve mülhakattaki bilcümle hutebaya (hatiplere)  keyfiyetin hemen tebliğ ve tenbihiyle  beraber bugünkü hutbede ber vech-i emr u iş’arda (talimattaki gibi)  dua edilmesinin ve başkaca  yanlışlığa ve su-i tefsirata  meydan verilmemesinin lisan-ı münasiple  iblağı ve bu babda bizzat nezaret ve murakabede  bulunulması (bizzat bütün camilerde nasıl murakabe edecekse) ehemmiyetle temenni olunur efendim.
Kaymakam  / İmza    7 Mart 1340                               Ezanî   Saat 4

Kaynak: DÜNYA BÜLTENİ 

Yorumlar (0)
banner35
16
açık
Günün Anketi Tümü
Yerli veya yabancı aşılardan hangisini kullanmayı tercih ederdiniz?
Yerli veya yabancı aşılardan hangisini kullanmayı tercih ederdiniz?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 34 72
2. Fenerbahçe 34 69
3. Galatasaray 34 66
4. Trabzonspor 35 60
5. Alanyaspor 35 55
6. Hatayspor 34 53
7. Gaziantep FK 34 51
8. Sivasspor 34 51
9. Karagümrük 34 50
10. Göztepe 35 47
11. Rizespor 34 42
12. Antalyaspor 35 42
13. Konyaspor 34 41
14. Ankaragücü 34 38
15. Malatyaspor 34 37
16. Kasımpaşa 35 37
17. Başakşehir 34 36
18. Kayserispor 34 35
19. Erzurumspor 35 34
20. Gençlerbirliği 34 32
21. Denizlispor 34 27
Takımlar O P
1. Giresunspor 31 63
2. Adana Demirspor 31 61
3. Samsunspor 31 61
4. Altay 31 57
5. İstanbulspor 31 57
6. Altınordu 31 53
7. Ankara Keçiörengücü 31 49
8. Ümraniye 31 47
9. Tuzlaspor 31 47
10. Bursaspor 31 43
11. Bandırmaspor 31 39
12. Boluspor 31 38
13. Balıkesirspor 31 35
14. Adanaspor 31 34
15. Menemenspor 31 31
16. Akhisar Bld.Spor 31 26
17. Ankaraspor 31 23
18. Eskişehirspor 31 8
Takımlar O P
1. Man City 33 77
2. M. United 32 66
3. Leicester City 32 59
4. Chelsea 32 55
5. West Ham 32 55
6. Tottenham 33 53
7. Liverpool 32 53
8. Everton 31 49
9. Arsenal 32 46
10. Leeds United 32 46
11. Aston Villa 31 44
12. Wolverhampton 32 41
13. Crystal Palace 31 38
14. Southampton 32 36
15. Newcastle 32 35
16. Brighton 32 34
17. Burnley 32 33
18. Fulham 33 27
19. West Bromwich 32 24
20. Sheffield United 32 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 32 73
2. Real Madrid 32 70
3. Barcelona 31 68
4. Sevilla 32 67
5. Real Sociedad 32 50
6. Real Betis 32 49
7. Villarreal 32 49
8. Granada 31 42
9. Osasuna 32 40
10. Athletic Bilbao 31 38
11. Levante 32 38
12. Celta de Vigo 32 38
13. Cádiz 32 36
14. Valencia 32 35
15. Getafe 32 31
16. Deportivo Alaves 32 30
17. Real Valladolid 31 28
18. Huesca 32 27
19. Elche 32 27
20. Eibar 32 23