banner38

Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Konferansı (AGİK) nerede toplandı hangi ülkeler katıldı?

Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Konferansı (AGİK), 1970'li yıllarda Avrupa'nın bölünmüşlüğünü bitirmek, güvenlik ve istikrarını sağlamak ve devletler arasında işbirliğinin geliştirilmek amacıyla kurulmuştur.

Gündem 21.11.2020, 17:04 21.11.2020, 17:48
Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Konferansı (AGİK)  nerede toplandı hangi ülkeler katıldı?

Teşkilatın temel amacı, 1970’li yıllardaki Avrupa kıtasının bölünmüşlüğünün ve soğuk savaş döneminin sonlandırılmasıydı. Kurulan teşkilata dahil olan devletler arasında ticari işbirliği ve koordinasyon yapılarak böylece düşmanlık kalkacak ve Avrupa huzur ve refaha kavuşacaktı. Aslında AGİT doğu ve batı arasında çok kutsal bir amaç için kurulmuştu. Bu amaç müzakerenin tarafları arasındaki diyalog ve işbirliğinin sağlıklı bir şekilde asırlar boyunca davam edebilmesiydi.

Tam olarak 1975 yılında başlayan bu müzakere ve konferanslar dizisi 1990 yılına kadar devam etmiştir. Düzenlenen konferanslarda, ülkelere yeni yükümlülükler ve yapılan uygulamaların düzenli bir şekilde sürdürülmesine çalışılır. 1990 yılında yapılan Paris Zirvesi’nde ise, soğuk savaş sonrası ortaya çıkan buhranlı ortamda bütün tehlikelere karşı kurumsallaşmayı amaç edinmiştir. 

Avrupa Kıtasında istikrar isteği 

Ülkeler 1950’lerden sonra Avrupa kıtasında istikra istiyordu. Fakat bu istikrar ve güvenlik isteği öncelikle Doğu Bloğu tarafından ileri sürüldü. Özellikle Almanya’nın bölünmüşlüğü ve Berlin sorunu Soğuk savaş döneminde Avrupa sınırlarının tam olarak belirlenmesi şarttı. Fakat 1955’li yıllarda imzalanan Varşova Paktı İle birlikte istenilen Avrupa güvenliği fikri Batılı devletler tarafından hiç iyi karşılanmadı. Doğu Bloğunun bu antlaşma isteğinin temelleri 1970’li yılların başında ABD VE SSCB arasında imzalanan SALT1 Andlaşması ile atılmıştır. Soğuk savaş etkisinin azalması ile birlikte Doğu Almanya, artık Polonya ve Çekoslovakya sınırlarını kabul etmek zorunda kalmasıyla birlikte Avrupa’da hüküm süren sürtüşme ortamı da biraz olsun azaldı. Bu şartların olgunlaşması ile, Batı Avrupa Doğu Bloğunun müzakere isteğine olumlu yaklaştı. Barış ortamının sağlanması için Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Konferansı 15 Ocak 1973 tarihinde Helsinki’de çalışmalarına başladı. Fakat konferansın amacına uygun devamı ancak devletlerin katılımıyla mümkün olabilirdi. Bu bağlamda, 1 Ağustos 1975 tarihinde “Helsinki Nihai Senedi” olarak adlandırılan bağdaşık ilişkilere 33 Avrupa ülkesinin yanı sıra ABD ve Kanada nezdinde devletlerin en yüksek idari makamları tarafından imzalanarak senet uluslararası bir nitelik kazandı.

  • Anlaşmada 33 devletin 10 temel şartı 
    1. Egemenlik ve eşitliğe saygı,
    2. Kuvvet kullanmaktan veya kuvvet kullanma tehdidinden kaçınma,
    3. Sınırların ihlal edilmezliği,
    4. Devletlerin toprak bütünlüğünün korunması,
    5. Anlaşmazlıkların barışçıl yollardan çözümü,
    6. İçişlerine karışmama,
    7. İnsan hakları ve temek özgürlüklere saygı,
    8. Halkların eşit haklardan ve kendi kaderlerini tayin hakkından yararlanması,
    9. Devletler arasında işbirliği,
    10. Uluslararası hukuktan doğan yükümlülüklerin iyi niyetle yerine getirilmesi.
  • Helsinki Nihai Senedinin kurumsal işleyişi 
  • Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatının temellerini oluşturan kurumsal mevzuat, Helsinki Nihai Senedidir. Bahsi geçen antlaşmaya taraf olan 35 devlet bu yükümlülükleri yerine getirmek zorundadır. İlkeler incelendiğinde bütün maddelerin temelinde öncelikli olarak katılımcı devletlerin bağımsızlıklarının korunması amaçlanmaktadır. Devletlerin toprak bütünlüğü sağlanırken bu durumun yardımcı devletler tarafından kullanılması veya müdahale esnasında insan hakları ihlallerinin yapılmaması için gereken hassasiyet gösterilmiştir. Müzakere metninde dikkati çeken bir başka durum ise, ülkelerin insan hakları ve kişisel özgürlükleri korumaya özen göstermesi ile, Sovyetler güdümünde süregelen Komünist düşüncenin de sonlandırılmasıdır. Helsinki Senedi’nin ana gündemini üç konu belirliyordu. Bunlardan:
    1. Avrupa’nın güvenliği ve sınır sorunları,
    2. Ülkeler arasında mutabakata varılabilecek çevre, teknoloji, bilim ve ekonomi alanlarında sağlanacak işbirliği,
    3. İnsan haklarının daha da genişletilerek antlaşma devletleri himayesinde sürdürülmesi.
  • Ayrıca Nihai Sened, devletler arasındaki siyasi ilişkileri geliştirmek, daha sonra konulacak olan yeni AGİT antlaşmalarının düzenli gelişimi ve kontrolü içinde bazı kararlar almıştır. Kabul edilen bütün bu ilkelere riayet ve sözlerin geçerliliği için yapılacak izleme toplantıları, Belgrad, Madrid ve Viyana’da düzenlenmiştir. Bu izleme toplantılarına katılan devletler, teşkilatın amacına uygun olarak kabul edilen güvenlik arttırıcı önlemler kabul edilmiştir. İzleme toplantılarına ek olarak spesifik konuların görüşülmesi için İnsan hakları, sorunların barışçıl çözümü, çevre, medya, bilim, kültür ve ekonomik işbirliği için uzmanlar statüsünde toplantılar düzenlenmiştir. 

  • AGİT, 1970-1980 yılları arasında sorunlara kapsamlı bir şekilde yaklaşmıştır

  • İşbirliğinin temeli olan Helsinki toplantısının da ardından söz konusu bağdaşık hareket bir konferanstan öteye varmamıştır. Uzun süren çalışmaların varlığı birliğin organlarını oluşturma konusunda geciktirmiştir. Fakat en son 1989-1990 yılında yapılan toplantıda bu teşkilatın organlarının oluşturulması gerektiği üzerinde mutabakata varılmıştır. AGİT, 1970-1980 yılları arasında sorunlara kapsamlı bir şekilde yaklaşmıştır. Ayrıca teşkilatın kalbi olan koşul, ortaya konması istenen genel güvenlik ve işbirliği mantığıdır. Bu nedenle teşkilat, insan haklarına aykırı uygulamalara destek olan ülkeleri teşkilata üye devletlerin varlığına bir tehlike olarak kabul etmektedir.

  •     Nihai Sened, öncelikle Avrupa’nın siyasi dengelerine çok zarar veren “sosyalist” düşünceyi engelleyememiştir. Aslında AGİT birçok evreden oluşan ve çok kapsamlı bir sürecin ilk hamlesi olarak görülmüştür. AGİT, Varşova Paktı ülkelerinde yaşanan siyasi değişikliklere moral desteği ve politik bir platformdur. Hatta uluslararası bir geçerliliği olmadığı düşünülen sened, sadece teşkilata katılan devletlerin siyasi bağlayıcılıklarından ibaret görülmüştür. AGİT, Nihai Senet’te belirtilen güvenlik, insani boyut ve ekonomik konularda çok iyi bir gelişme sağlanmıştır. Nihai Senet’te, devletler arasında askeri ilişkilerin doğruluğu ve savaşların yaşanmaması için birtakım güvenlik arttırıcı önlemler alınmış ve bu konular daha sonraki Avrupa Silahsızlanma Konferansı (1986) ve diğer müzakerelerin temelini oluşturmuştur.

  • AGİT, ülkelerarası bloklaşmanın zamanla geçerliliğini yitirmesine bir geçiş dönemidir

    AGİT süreci, II. Dünya Savaşı sonrasında oluşan buhranlı bloklaşma döneminde başlamış ve soğuk savaşının bitirilmesi ile birlikte daha da güçlenmiştir. Bu işbirliği ve otorite ortamının farklı bir kimliğe bürünmesi Sovyetlerin dağılması ve Doğu Bloğunun demokratik istekleri ile 1989 yılından itibaren başlamıştır. Bu tarihten sonra artık çatışma ortamının giderilmesi yerine devletler arasında işbirliği ve ortaklık görüşmeleri başlamıştır. AGİT, ülkelerarası bloklaşmanın zamanla geçerliliğini yitirmesine bir geçiş dönemidir. Forum, daha sonra oluşturulacak olan yeni düzenin kurulması adına çok önemli bir tecrübe olmuştur.
  • KAYNAK: TARHİ OLAYLAR 

Yorumlar (0)
banner35
19
açık
Günün Anketi Tümü
Yerli veya yabancı aşılardan hangisini kullanmayı tercih ederdiniz?
Yerli veya yabancı aşılardan hangisini kullanmayı tercih ederdiniz?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 39 81
2. Galatasaray 39 81
3. Fenerbahçe 39 79
4. Trabzonspor 39 68
5. Sivasspor 39 62
6. Hatayspor 39 61
7. Alanyaspor 39 57
8. Karagümrük 39 57
9. Gaziantep FK 39 55
10. Göztepe 39 51
11. Konyaspor 39 49
12. Rizespor 39 48
13. Kasımpaşa 39 46
14. Malatyaspor 39 45
15. Başakşehir 39 45
16. Antalyaspor 39 43
17. Kayserispor 39 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 39 38
20. Gençlerbirliği 39 38
21. Denizlispor 39 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 35 80
2. M. United 35 70
3. Leicester City 36 66
4. Chelsea 36 64
5. West Ham 35 58
6. Liverpool 34 57
7. Tottenham 35 56
8. Arsenal 36 55
9. Everton 34 55
10. Leeds United 35 50
11. Aston Villa 34 48
12. Wolverhampton 35 45
13. Crystal Palace 35 41
14. Southampton 35 40
15. Burnley 35 39
16. Newcastle 35 39
17. Brighton 35 37
18. Fulham 35 27
19. West Bromwich 35 26
20. Sheffield United 35 17
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 36 80
2. Barcelona 36 76
3. Real Madrid 35 75
4. Sevilla 36 74
5. Real Sociedad 36 56
6. Real Betis 35 54
7. Villarreal 35 52
8. Celta de Vigo 36 50
9. Athletic Bilbao 36 46
10. Granada 35 45
11. Osasuna 36 44
12. Cádiz 36 43
13. Levante 36 40
14. Valencia 36 39
15. Deportivo Alaves 36 35
16. Getafe 36 34
17. Huesca 36 33
18. Real Valladolid 35 31
19. Elche 36 30
20. Eibar 35 29