banner38

Taha Kılınç yazdı: İki tarz

Yeni Şafak'taki köşesinde "İki tarz" başlıklı bir yazı kaleme alan Taha Kılınç geçtiğimiz günlerde vefat eden Muhammed Ali es-Sâbûnî’nin siyasî duruşunu Saîd Ramazan el Bûtî karşılaştırarak anlattı.

Genel 24.03.2021, 07:20
Taha Kılınç yazdı: İki tarz

İşte Taha Kılınç'ın ilgili yazısının tamamı:

Suriyeli müfessir Muhammed Ali es-Sâbûnî, geçtiğimiz cuma (19 Mart 2021) sabahı Yalova’daki evinde vefat etti. İstanbul Fatih Camii’nde kılınan cenaze namazının ardından, merhum hocanın naaşı Topkapı Merkezefendi Camii haziresine defnolundu. Sâbûnî’nin ilmî yolculuğu, birikimi ve bıraktığı eserler hakkında, Prof. Dr. Yasin Aktay, gazetemizde mufassal bir yazı kaleme aldı. Sâbûnî’nin bir “Kur’ân âlimi” olarak portresi için, Yasin Hoca’nın pazartesi günkü makalesine müracaat edebilirsiniz.

Ben bu yazımda Muhammed Ali es-Sâbûnî’nin siyasî duruşunu, kendisinin çağdaşı bir başka isimle -Saîd Ramazan el Bûtî- karşılaştırmak suretiyle ortaya koymak istiyorum. Çünkü her iki şahsiyet, ulemâ-umerâ ilişkileri bağlamında birbirinden çok farklı iki ayrı tarzın temsilcileriydi.

***

Baas Partisi, 8 Mart 1963’te Suriye’de askerî darbeyle işbaşına geldikten sonra, ülkede zaten başlatılmış bulunan bir süreci devam ettirerek seküler devlet ideolojisini benimsemişti. Bunun neticesinde çok sayıda âlim, davetçi ve siyasetçi, Baas’ın baskılarıyla ülkeyi terk etmek durumunda kaldı. Şeyh Alî Tantâvî, Kral Faysal tarafından bizzat davet edildiği Suudi Arabistan’a giderken, Tantâvî’nin kızı Benân Hanım ve Suriye Müslüman Kardeşler Teşkilâtı lideri olan eşi İsâm Attâr, Almanya’nın Aachen kentine yerleşti. Baas’ın ülkede meydana getirdiği boğucu atmosfer nedeniyle Suriye’den ayrılan isimlerden biri de Muhammed Alî es-Sâbûnî idi. Kahire’deki meşhur Ezher’de eğitimini tamamlayan Sâbûnî hizmet için doğum yeri olan Suriye’nin Halep şehrine dönmüş, ancak İslâmî anlamda istediği ortamı bulamayacağını görünce, yine davet üzerine Suudi Arabistan’a geçmişti. Sonraki yıllarda Türkiye’ye gelerek Yalova’ya yerleşen Sâbûnî, fiilen uzakta olsa da, ülkesini hep yakından takip etmiş, Baas rejimine muhalefetini de son nefesine kadar sürdürmüştü.

1970’de Hâfız Esed, Baas Partisi içinde bir darbe düzenleyerek iktidarı ele geçirdiğinde, rejimin ulemâ ve muhalif siyasî düşünce üzerindeki baskıları daha da yoğunlaştı. Bütün ağırlığıyla Müslüman Kardeşler Teşkilâtı’nın (kısaca: İhvân) tepesine çöken Baas rejimi, ulemâ sınıfını da “ya bizdensiniz, ya düşman” ikilemine sürükledi. Nusayrîlik mezhebine mensup olan Hâfız Esed, Sünnî ulemâ ile iyi ilişkiler kurduğu takdirde işinin kolaylaşacağını bilecek kadar siyasî öngörü sahibiydi. İhvân devlet ve basın eliyle şeytanlaştırılırken ve birçok hadisede “olağan şüpheli” ilân edilirken, iki önemli isim rejimle halk yığınları arasında “köprü” işlevi gördü: Şeyh Ahmed Keftârû ve Sâid Ramazan el Bûtî.

Aynı zamanda tasavvufî yönü de bulunan Şeyh Ahmed Keftârû, 1964’den 2004’teki ölümüne kadar Suriye müftülüğü yapmıştı. Şam’ın merkezinde kurduğu Ebu’n-Nûr Külliyesi vesilesiyle İslâm dünyasının dört bir yanındaki ilmî müesseselerle de irtibatta olan Keftârû, Suriye halkının Baas rejimine karşı direncinin kırılmasında kritik bir rol oynamıştı. Sünnî çoğunluğun Baas’a yönelik menfi duygularının “dengede” kalmasında daha kritik rol ise, Saîd Ramazan el Bûtî’ye düşmüştü.

1929’da Cizre yakınlarında dünyaya gelen Bûtî, “Kemalist inkılâplardan” kaçan ailesiyle birlikte Şam’a yerleştiğinde dört yaşındaydı. Dönemin Suriye ulemasından dersler alan Bûtî de -tıpkı Sâbûnî gibi- İslâmî ilimler eğitimini Ezher’de tamamladı. Ancak Sâbûnî’den farklı olarak, ülkesine döndüğünde sürekli resmî görevler aldı, iktidarlarla uyum içinde hareket etti, rejim değişikliklerinden etkilenmeden kariyerindeki yükselişini sürdürdü. Hâfız Esed iktidara geldiğinde, Bûtî ile özel bir dostluk kurdu. Bûtî, Esed’in çocuklarına “din dersleri” verdi. 1970’lerin ikinci yarısından itibaren rejimin İhvân üzerindeki baskıları arttığında, Bûtî onların “azgın isyancılar” olduğunu söylemekten çekinmedi. En az 30 bin insanın hayatını kaybettiği Hama Katliamı (1982) gerçekleştiğinde, Bûtî hem vaazları hem de fetvalarıyla yine Esed rejiminin yanındaydı. Hâfız Esed’in 13 Haziran 2000’deki cenaze namazını hıçkıra hıçkıra ağlayarak kıldıran da Bûtî’den başkası değildi.

Nihayet, su testisi su yolunda kırıldı. Saîd Ramazan el Bûtî, 21 Mart 2013 günü Şam’da şüpheli bir suikasta kurban gitti. Akıbetinin kimin elinden olduğu konusunda rejim muhalifleri, muhalifler de rejimi suçladı. Hâlâ da polemik sona ermiş değil.

***

Bu yazıyı yazmadan önce, Merkezefendi Camii haziresinde Muhammed Ali es-Sâbûnî’nin kabrini ziyaret ettim. Taze mezarın üzerindeki çiçeklere bakarken, hayatının çoğunu ülkesinden uzaklarda ama inandığı değerler çerçevesinde hicrette geçiren bu Kur’ân hâdimi allâmeye bir kez daha rahmet diledim. “Herkes, peşinde koştuğuna kavuşuyor. Tercihlerimiz, kaderimize dönüşüyor” diyerek...

Yorumlar (0)
banner35
15
hafif yağmur
Günün Anketi Tümü
Yerli veya yabancı aşılardan hangisini kullanmayı tercih ederdiniz?
Yerli veya yabancı aşılardan hangisini kullanmayı tercih ederdiniz?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 37 81
2. Fenerbahçe 37 76
3. Galatasaray 37 75
4. Trabzonspor 37 64
5. Sivasspor 37 58
6. Alanyaspor 38 57
7. Hatayspor 37 57
8. Gaziantep FK 37 54
9. Göztepe 37 51
10. Karagümrük 37 51
11. Konyaspor 37 45
12. Rizespor 37 45
13. Antalyaspor 38 43
14. Başakşehir 37 43
15. Malatyaspor 37 41
16. Kasımpaşa 37 40
17. Kayserispor 37 39
18. Ankaragücü 37 38
19. Erzurumspor 38 37
20. Gençlerbirliği 37 35
21. Denizlispor 37 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 33 67
2. Giresunspor 33 67
3. Samsunspor 33 67
4. İstanbulspor 33 61
5. Altay 33 60
6. Altınordu 33 57
7. Ankara Keçiörengücü 33 55
8. Ümraniye 33 50
9. Tuzlaspor 33 47
10. Bursaspor 33 46
11. Bandırmaspor 33 42
12. Boluspor 33 39
13. Balıkesirspor 33 35
14. Adanaspor 33 34
15. Menemenspor 33 34
16. Akhisar Bld.Spor 33 29
17. Ankaraspor 33 26
18. Eskişehirspor 33 8
Takımlar O P
1. Man City 34 80
2. M. United 33 67
3. Leicester City 34 63
4. Chelsea 34 61
5. West Ham 34 58
6. Tottenham 34 56
7. Liverpool 33 54
8. Everton 33 52
9. Arsenal 34 49
10. Aston Villa 33 48
11. Leeds United 34 47
12. Wolverhampton 34 42
13. Crystal Palace 33 38
14. Brighton 34 37
15. Southampton 33 37
16. Burnley 34 36
17. Newcastle 34 36
18. Fulham 34 27
19. West Bromwich 34 26
20. Sheffield United 34 17
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 34 76
2. Real Madrid 34 74
3. Barcelona 34 74
4. Sevilla 34 70
5. Real Sociedad 34 53
6. Villarreal 34 52
7. Real Betis 34 51
8. Granada 34 45
9. Athletic Bilbao 34 45
10. Celta de Vigo 34 44
11. Osasuna 34 40
12. Cádiz 34 40
13. Levante 34 38
14. Valencia 34 36
15. Getafe 34 34
16. Deportivo Alaves 34 31
17. Real Valladolid 34 31
18. Huesca 34 30
19. Elche 34 30
20. Eibar 34 26