banner38

'Sultan Vahdeddin’in yazdığı İslam ilmihali'

Dursun Gürlek Yeni Şafak için 'Sultan Vahdeddin’in yazdığı İslam ilmihali' başlıklı köşe yazısı kaleme aldı.

Genel 16.05.2021, 13:31
'Sultan Vahdeddin’in yazdığı İslam ilmihali'

İşte Dursun Gürlek'in yazısının tamamı: 

Her Müslümanın evinde fıkıh, hadis, tefsir, siyer, kelam ve tasavvuf gibi temel İslami ilimlerle ilgili kitapların muhakkak bulunması gerekir. Tabii ki bu konularla alakalı eserlerin sayısı hayli fazladır. Durum böyle olunca yapılacak iş, en sağlam kaynakları tercih etmek olacaktır. Mesela tefsir deyince günümüzde hemen aklımıza mütebahhir âlimlerimizden Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır’ın “Hak Dini Kur’an Dili” isimli eseri geliyor. Hadis kelimesini duyunca Kütüb-ü Sitte’yi, özellikle Buhari ve Müslim’i hatırlıyoruz. “Muvazzah İlm-i Kelam” ise, bu sahada kaleme alınan en önemli kitaplardan biridir. Benim de büyük bir zevkle okuduğum merhum Muhammed Hamidullah’ın “İslam Peygamberi”, en sağlam siyer kaynaklarından biri olarak karşımıza çıkıyor. Rahmetli tarihçilerimizden Zekâi Konrapa’nın siyer kitabından da, İmam Hatip yıllarında hayli istifade etmiştik.

Hiç şüphe yok ki, İslam’ı nasıl yaşayacağımıza dair bize rehberlik ettiği için fıkıh ve ilmihal de çok büyük bir önem arzediyor. Ulemamızın bu sahada da çok değerli eserler kaleme aldığı zaten erbabınca yakından biliniyor. Son devrin iki önemli “İslam İlmihali”nden biri rahmetli Ömer Nasuhi Bilmen’in, diğeri de son devir Osmanlı âlimlerinden Mehmed Zihni Efendi’nin imzasını taşıyor. Ömer Nasuhi Hoca’nın “Büyük İslam İlmihali” çok bilindiği için – isterseniz – onu şimdilik bir yana bırakıp, merhum Mehmed Zihni Efendi’den ve şaheseri “Nimet-i İslam”dan kısaca bahsedeyim.

Efendim, Hacı Mehmed Zihni Efendi - yukarıda da belirtildiği üzere- son devir Osmanlı âlimlerinin en seçkinlerinden biridir. Merhum, sonraki adı Galatasaray Lisesi olan Mekteb-i Sultani ile Mekteb-i Mülkiye’de hocalık yaptı. Müsteşrikler Kongresi’nde takdir görmesi üzerine, İsveç – Norveç Krallığı tarafından altın madalya ile ödüllendirildi. Arap edebiyatına büyük bir vukûfiyeti olan Zihni Efendi, bu konuyla ilgili çok mühim kitaplar kaleme aldı. Bununla beraber en önemli eserinin “Nimet-i İslam” olduğu kabul edilmektedir. Bir çok baskısı yapılan bu dört başı mâmur ilmihalin, benim kütüphanemde üç nüshası bulunuyor. Bu vesileyle söyleyeyim, aynı kitaptan birkaç nüsha almanın ne mânâya geldiğini fehmetmek için kişinin “mecânin-i kütüp”ten, hatta “muhibbân-ı kütüp”ten olması gerekiyor.

Bendeki üç nüshayı bir iki cümleyle tanıtayım. 1957’de basılan nüshayı merhum Hacı Muzaffer Ozak yayına hazırlamış. Efendi Hazretleri, eserin girişindeki kısa “önsöz”de şöyle diyor:

“Bu kitabı büyük İslam ve Türk âlimi Hacı Zihni Efendi merhumun değerli mahdumları olan ve bundan bir müddet evvel Hakk’ın rahmetine kavuşan kıymetli devlet adamlarımızdan Ali Rânâ Tarhan’ın ruhuna ithaf ediyoruz.

Kendileri ölümünden bir müddet evvel peder-i âlilerinin kıymetli eseri Nimet-i İslam’ın Türk harfleriyle neşrine müsaade etmişler ve merhum Hacı Mehmed Zihni Efendi Hazretleri’nin hal tercümesini bizzat kaleme almak suretiyle bizleri minnettar kılmışlardı.”

Kütüphanemdeki diğer nüsha, “Büyük İslam İlmihali – Nimet-i İslam” adıyla “İslam Mecmuası Yayınları” arasında çıkmış. 1986’da neşredilen bu nüshanın başında müellifin hayatı ve eserleriyle ilgili uzunca bir “takdim” yazısı da esere değer katıyor. Afyon Müftüsü Celal Yıldırım’ın günümüzün Türkçe’siyle hazırladığı, ayrıca İstanbul Müftüsü A. Fikri Yavuz ile Ahmed Davutoğlu Hoca’nın tetkik ettiği öteki nüsha da “Sönmez Neşriyat” tarafından yayımlanmış.

Garip değil mi, bu kıymetli eserin ortaya çıkmasında Sultan Vahdeddin’in de payı olduğuna, hatta eseri son padişahın bizzat kendisinin yazdığına dair söylentileri ben de duymuş, fakat pek inanamamıştım. Bu günlerde okuduğum Hacı Zihni Efendi’yle ilgili bir eserde bu konuya da yer verildiğini görünce benim de inanasım geldi. Prof. Dr. Ahmed Turan Arslan hocamız şöyle diyor:

“30 Mart 1998’de Emin Saraç hocamdan şu rivayeti dinledim: Hocam merhum Abdülhakim Arvasi’nin kız kardeşinin oğlu olan ve hocamın İstanbul-Fatih Okumuş Adam Sokağı’ndaki komşularından merhum Tevfik Demiroğlu’ndan (7 Temmuz 1984), Tevfik Bey de Hacı Mehmed Zihni’nin oğlu merhum Ali Rânâ Tarhan Bey’den duymuş: Kitabın aslını – tahminen ikinci ve üçüncü kısmını – Sultan Vahdeddin padişah olmadan önce hazırlamış; daha sonra kitap üzerinde Zihni Efendi ile birlikte çalışmışlar. Ancak saltanat ailesinin bir ferdi olmak hasebiyle Sultan Vahdeddin, kendi isminin kitaba yazılmasını uygun görmemiş, böylece kitap yalnızca Mehmed Zihni Efendi’nin imzasıyla neşredilmiştir.”

Bu konuya Sultan Vahdeddin’in başyâveri Ali Fuad Türkgeldi, “Görüp İşittiklerim” isimli hatıratında yer verdiği gibi, İbnülemin de tasdik edip eserine alıyor. İnsan yaşadıkça ve tabii ki okudukça neler neler öğreniyor. Allah ikisine de rahmet etsin.

Yenişafak

Yorumlar (0)
banner35
24
açık
Günün Anketi Tümü
Yerli veya yabancı aşılardan hangisini kullanmayı tercih ederdiniz?
Yerli veya yabancı aşılardan hangisini kullanmayı tercih ederdiniz?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30