banner38

Plebisit nedir? Plebisite ne zaman başvurulur? Referandum ile plebisit arasındaki farklar nedir? 

Belirli bir bölgede yaşayan bütün kişilerin görüşüne müracaat etme ‘Plebisit’ olarak adlandırılır. Dar kapsamlı bir oylama şekli olan Plebisiti yakından ele almak için Plebisit nedir? Plebisite ne zaman başvurulur? Tarihte Plebisite hangi dönemlerde başvuruldu? Referandum ile plebisit arasındaki farklar nedir? Sorularını cevaplayalım.

Genel 30.11.2022, 10:35 30.11.2022, 12:50
Plebisit nedir? Plebisite ne zaman başvurulur? Referandum ile plebisit arasındaki farklar nedir? 

Plebisit nedir? 

Plebisit, bir kişi veya önemli bir siyasi meselede halkın oyuna başvurma, bir hükümdar veya bir hükümet seçme; bağımsızlık veya başka bir devlet tarafından ilhak edilme yönünde bir tercihte bulunma veya önemli Milli bir siyasi konu hakkında karar verme gibi hayati konularda irade beyanında bulunulması için bir ülkede veya belirli bir bölgede yaşayan bütün ahalinin görüşüne müracaat etme şeklinde tarif edilebilir.

Esasında plebisit kavramının anayasa hukuku ve uluslararası hukuk açısından iki farklı anlamı bulunmaktadır. Anayasa hukukunda plebisit, vatandaşların, belirli esaslar çerçevesinde kendi adlarına kullanmak üzere egemenliği bir kişiye verme veya o kişinin yapmış olduğu ve yapacağı icraat hakkında iradesini beyan etmek üzere oy vermeleri şeklinde anlaşılmaktadır. Uluslararası hukuk çerçevesinde ise plebisit, üzerinde anlaşmazlık bulunan bir toprak parçası veya bölgenin geleceğinin o toprak parçası üzerinde veya o bölgede yaşayan halkın reyleri ile belirlenmesi yöntemi olarak değerlendirilmektedir. Bu anlamı ile, bir toprak parçası veya bir bölgenin hangi devlete ait olacağının ve geleceğinin, o toprak parçası veya bölge üzerinde yaşayan halkın reyi ile tayin olunması için yapılan oylamaya plebisit adı verilmektedir.

Plebisite ne zaman başvurulur? 

Plebisite gidilmesini gerektirecek hayati konular, bir ülkenin veya belirli bir bölgenin ve burada yaşayan insanların geleceğinin tesbit edilmesi bakımından temel faktörler olarak kabul edilebilecek konulardır: Bir kimseyi imparator, kral veya lider olarak kabul edip etmeme; bağımsız bir ülke veya bir bölge olarak kalma veya başka bir ülke tarafından ilhak edilme konusunda bir tercihte bulunma; nihayet ülkeyi veya sözkonusu bölgeyi ilgilendiren başka bir milli siyasi konu hakkında karar verme.Belirli bir nüfusun ve toprak parçasının geleceğini tayin etmenin bir aracı olarak plesibite başvurulur.

Tarihte Plebisite hangi dönemlerde başvuruldu? 

İlk defa Fransız İhtilalinde, galip Fransız Cumhuriyeti tarafından; daha sonra da I. Napoleon tarafından gerçekleştirilen toprak ilhaklarına meşruiyet kazandırmak amacıyla kullanılmıştır. Bununla beraber, plebisitin kullanılmasının en bilinen örneği, Fransa tarihinde, 1851 hükümet darbesinin tasdik edildiği ve III. Napoleon'a imparatorluk ünvanının verildiği 1852'de gerçekleştirilen plebisittir.

Bu tarihten sonra, plebisit kurumunun III. Napoleon tarafından –gerçekleştirdiği fetihleri savunmak üzere- kullanılmıştır. III. Napoleon'un plebisite başvurduğu olaylar arasında Nice ve Savoy olayları ile 1859-60 döneminde Kuzey İtalya Dükalıkları problemleri sayılabilir.

Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra plebisitler, halkın arzularının tam olarak ortaya çıkmasını garanti altına alma çabaları çerçevesinde, uluslararası denetim altında ve gizli oyla devam etti. Nitekim 1919 Uluslararası Barış Konferansı, uluslararası problemlerin halledilmesi yolunda 8'i fiili olarak gerçekleşen 17 plebisit uygulamasının gerçekleştirilmesini teklif etmiştir.

Referandum ile plebisit arasındaki farklar nedir? 

Referandum ile plebisit ayrı ayrı kavramlardır. Birincisi, esas itibariyle bir siyasi ktidar tarafından alınan bir kararın veya hazırlanan bir kanunun halk tarafından tasdik edilip edilmeyeceğini ortaya koymayı amaçlayan bir oylama olduğu halde, ikincisi, başlangıçtaki tarifle de ifade edildiği gibi, hakimiyetini kabul edip etmeme konusunda bir şahsın veya bir devletin veya iktidarın oylanmasıdır. Referandumda bir metin, Plebisitte ise bir şahıs (bir hükümet başkanı veya bir lider) veya bir iktidar veyahut bir toprak parçasının geleceği oylanmaktadır.

Uygulamada plebisitin anlamı ülkeden ülkeye farklılık göstermektedir. Örneğin İsviçre'de referandum ve plebisit kavramlar aynı anlamda kullanılmakta iken, Fransa'da daha çok halkın belli kişiler hakkındaki eğilimini belirlemek için yapılan genel oylamalar anlamında kullanılmaktadır.

Plebisitin, bir toprak parçasının veya bir bölgenin hangi devlete tabi olacağının ve orada yaşayan nüfusun geleceğinin ne olacağını belirlenmesiyle ilgili oylamalar şeklinde ifade edilen anlamı, içeriği biraz değişmiş olarak günümüzde de geçerli olmaya devam etmektedir. Nitekim, uluslararası politika literatüründe ve diplomatik çevrelerde sık sık çeşitli anlaşmazlık konusu olan bölgelerde yaşayan insanların kendi geleceklerini kendilerinin belirleyebilme (Selfdetermination) haklarından söz edilmektedir. Bunun en bilinen örneğini, yıllardan beri İsrail tarafından işgal edilmiş bulunan Arap topraklarında yaşayan Filistinlilerin durumu teşkil etmektedir.

Günümüzde plebisitin yeni bir anlamı üzerinde de durulmaktadır. Birden çok parti yerine tek partinin iktidara talip olduğu sistemler ile "hakim tek partili" sistemlerde, siyasi iktidarlar tarafından düzenlenen seçimlerin plebisit olduğu veya en azından plebisite dönüşme ihtimalinin bulunduğu görülmektedir. Bu seçimlerde, ya seçmenlerin oy verebilecekleri alternatifler yoktur veya günümüzde son derece etkili olan propaganda vasıtaları iktidarda bulunan hakim parti lehinde kullanılmaktadır. Bu durumda yapılan şey, seçim olmaktan çok tek partinin veya hakim partinin oylanmasıdır. Seçmenler, bu partiye herhangi bir şekilde "evet" veya "hayır" demek durumunda kalmaktadırlar. Örneğin Komünist partilerin seçime katılan tek parti olduğu Doğu Bloku ülkeleri ile, bu blok dışındaki diğer diktatörlüklerde yapılan seçimler ve halkoylamaları plebisit olarak kabul edilmektedir. Bu anlamıyla plebisitlerin genellikle diktatörler tarafından hakimiyetlerini, halkoyuna dayandırarak, meşrulaştırmak amacıyla yapılmış ve yapılmakta olduğu görülür. Diktatör liderler yaptıkları işler konusunda "evet" veya "hayır" cevapları istedikleri için, yapılan oylamaların referandumdan ziyade plebisit olarak kabul edilmesi gerekmektedir.

Yorumlar (0)
banner35
Günün Anketi Tümü
Yerli veya yabancı aşılardan hangisini kullanmayı tercih ederdiniz?
Yerli veya yabancı aşılardan hangisini kullanmayı tercih ederdiniz?
banner21
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 20 48
2. Fenerbahçe 20 44
3. Başakşehir 20 40
4. Beşiktaş 19 38
5. Adana Demirspor 20 37
6. Trabzonspor 20 35
7. Kayserispor 20 29
8. Konyaspor 20 27
9. Alanyaspor 20 25
10. Karagümrük 19 22
11. Gaziantep FK 20 22
12. Ankaragücü 20 22
13. Antalyaspor 19 21
14. Giresunspor 20 21
15. Hatayspor 19 20
16. Kasımpaşa 20 19
17. Sivasspor 20 18
18. İstanbulspor 20 15
19. Ümraniye 20 14
Takımlar O P
1. Eyüpspor 21 41
2. Samsunspor 20 38
3. Bodrumspor 21 38
4. Keçiörengücü 21 37
5. Pendikspor 21 34
6. Rizespor 20 34
7. Bandırmaspor 20 34
8. Sakaryaspor 21 34
9. Boluspor 21 34
10. Göztepe 21 30
11. Manisa FK 20 29
12. Adanaspor 21 22
13. Altay 21 19
14. Tuzlaspor 21 19
15. Erzurumspor 20 18
16. Altınordu 21 17
17. Ö.K Yeni Malatya 21 16
18. Gençlerbirliği 21 13
19. Denizlispor 21 13
Takımlar O P
1. Arsenal 19 50
2. M.City 20 45
3. Newcastle 20 39
4. M. United 20 39
5. Tottenham 21 36
6. Brighton 19 31
7. Fulham 21 31
8. Brentford 20 30
9. Liverpool 19 29
10. Chelsea 20 29
11. Aston Villa 20 28
12. Crystal Palace 20 24
13. Nottingham Forest 20 21
14. Leicester City 20 18
15. Leeds United 19 18
16. West Ham United 20 18
17. Wolves 20 17
18. Bournemouth 20 17
19. Everton 20 15
20. Southampton 20 15
Takımlar O P
1. Barcelona 18 47
2. Real Madrid 18 42
3. Real Sociedad 19 39
4. Atletico Madrid 19 34
5. Villarreal 18 31
6. Real Betis 18 31
7. Osasuna 19 28
8. Athletic Bilbao 19 26
9. Rayo Vallecano 18 26
10. Mallorca 19 25
11. Almeria 19 22
12. Girona 19 21
13. Sevilla 19 21
14. Valencia 18 20
15. Espanyol 19 20
16. Celta Vigo 19 20
17. Real Valladolid 19 20
18. Cadiz 19 19
19. Getafe 19 17
20. Elche 19 6
banner23