banner38

NATO nedir, NATO ne zaman kuruldu?

Türkiye'nin 1952 yılında üye olduğu NATO, esasen Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'ne (SSCB) karşı kurulmuş bir askeri ittifak olsa da SSCB'nin yıkılmasının ardından varlığını güçlendirerek sürdürmüştür.

Genel 18.03.2021, 15:12
NATO nedir, NATO ne zaman kuruldu?

Dünya genelindeki askeri harcamaların yaklaşık yüzde 70'ini tek başına yapan NATO, 30 üyesi ile birlikte dünyanın en geniş kapsamlı uluslalarası kuruluşları arasında yer alır. Ancal, NATO'yu diğer kuruluşlardan ayıran en büyük özellike ise NATO'nun askeri bir ittifak olmasıdır. 

II.Dünya savaşında faşist rejimlere karşı beraber mücadele eden demokratik cephe ile Sovyetler Birliği arasındaki ilişkiler savaşın sonunda yerini büyük gerginliklere bıraktı. Sovyetler Birliğinin Avrupa coğrafyasında işgal ettiği yerlerden çekilmemesi aksine komünist rejimi Avrupa’da yaygınlaştırmaya çalışarak kendine bağlı uydu devletler oluşturma çabaları soğuk savaş denen dönemi başlattı. Sonraki dönemlerde Doğu Bloğu ve Batı Bloğu şeklinde bölünecek olan dünya siyasetinde ilk bölünmeler savaşın hemen sonunda Avrupa coğrafyasında yaşandı. 

Batı Avrupa’nın demokratik liberal rejimlerine tamamen zıt olan komünist ideolojinin Sovyetler tarafından Avrupa’da yaygınlaştırma çabaları Batı Avrupa ülkelerini harekete geçirdi. II.Dünya savaşı sonrası yeni bir savaş başlıyordu. İdeolojiler savaşı. Batı Avrupa ülkeleri demokrasi, insan hakları gibi tarihi süreç içerisinde kendi coğrafyasında oluşturduğu değerleri koruma yönünde yeni bir mücadeleye giriyordu. 

Sovyetler Birliğinin Avrupa coğrafyasına yayılma çabasına ve özellikle Çekoslavakya’da gerçekleştirdiği darbe üzerine 1948 martında İngiltere, Fransa, Belçika, Hollanda ve Lüksemburg arasında Bürüksel Antlaşması imzalandı. Bir savunma birliğinin yanı sıra, iktisadi ve kültürel işbirliğini öngören bu antlaşma, Sovyet İdeolojisi karşısında Atlantik Medeniyeti kavramını ortaya koyuyordu. Ancak bu ülkelerin bir araya gelerek oluşturdukları bu birlik Sovyetler Birliğinin faaliyetlerine karşı duracak yeterli güce sahip değildi. Çünkü İngiltere hariç diğer devletlerin hepsi Sovyet işgaline uğramış ve büyük bir yıkım yaşamışlardı. İngiltere her ne kadar işgal görmemiş olsa da diğerlerinden pek bir farkı yoktu ekonomik anlamda çökmüştü. Kısacası bu birliği destekleyecek onu koruyacak büyük bir ekonomik ve askeri güce ihtiyaç vardı. Bu büyük ekonomik ve askeri güç ise Amerika Birleşik Devletlerinden başkası değildi. 

Amerika Birleşik Devletleri’nde ise bu tarihlerde önemli bir politik değişim yaşanmaktaydı. Avrupa’nın sorunlarından uzak durma siyaseti olan Monroe Doktrini terk edilmeye başlanmıştı. ABD başkanı Roosevelt’in ölümü ile yerine geçen Henry Truman Sovyetler Birliğine karşı sert tedbirler alınmasından yanaydı. Sovyetlerin başta Avrupa olmak üzere Ortadoğu’da yayılmacı bir siyaset izlemeye başlaması ABD’de yeni bir politikayı ortaya çıkardı. Truman doktrini olarak tarihe geçen bu politika ile Yunanistan’daki ve Türkiye’deki rejimi Sovyetlere karşı korumak için 400 milyon dolarlık bir yardım yapılacaktı. Böylece Sovyetlerin bu ülkeler üzerindeki baskıları sona erdirilecekti. Yine bunun haricinde savaştan yorgun çıkan Batı Avrupa ülkeleri için tarihe Marshall planı olarak geçen ekonomik yardım paketi hazırlandı. Marshall yardımları ile bu ülkeler ekonomik olarak kalkındırılacak ve Sovyetlerden yani onun ideolojisinden uzak tutulacaktı. 

Brüksel antlaşması ile kendi aralarında birlik kuran Avrupa devletleri ABD’nin Avrupa’da üstlendiği bu rolü askeri bir birliktelik ile kalıcı hale getirmesi fikrindeydiler. Hem Avrupa ülkelerinin hem de ABD’nin politikalarının örtüştüğü bu şartlarda 1948 yılında Washington’da görüşmeler başladı. 4 Nisan 1948 tarihinde Washington antlaşması olarak da ifade edilen NATO (North Atlantic Treaty Organization) antlaşması Belçika, Kanada, Danimarka, Fransa, İzlanda, İtalya, Lüksemburg, Hollanda, Norveç, Portekiz, İngiltere ve A.B.D. tarafından imzalandı. Bu antlaşma ile Avrupa coğrafyası Sovyetler Birliğine karşı ABD’nin liderliğinde birleşmiş oldu. Antlaşmaya göre NATO ülkelerine yönelik herhangi bir saldırıya karşı NATO ülkeleri beraber hareket edecek, saldırıya karşı beraber mücadele edeceklerdi. Siyasi ve askeri bir birlik olan NATO’nun kuruluş amacını A.B.D. Dışişleri Bakanı Acheson, 4 nisan günü yaptığı konuşmada şöyle ifade ediyordu : "Antlaşmanın gerekçesi burada temsil edilen milletler topluluğunun inanç, fikir ve menfaat birliğidir. Hedefi, ortak bir iktidara ulaşmak değildir. Bütün vasıtalara başvurarak, korumak ve sürdürmek istedikleri bir yaşama biçiminin gerektirdiği manevi ve ahlaki değerlerin savunulmasıdır". 

Böylece Atlantik kıyısındaki ülkeler tarihi süreç içerisinde oluşturdukları liberal demokratik ilkeler çerçevesindeki Avrupa medeniyetini komünist ideolojiye karşı korumak için birleştiler. 

II.Dünya savaşı sonrasındaki bu bloklaşmada Türkiye Batı Bloğu içerisinde kendine yer bulmaya çalıştı. Sovyetler Birliği’nin Kars, Ardahan ve Boğazlar üzerinde hak iddia etmesi ve bu yönde Türkiye’den talepte bulunması, Türkiye’yi ABD ve Batı Avrupa ülkelerine yaklaştırdı. Savaş sonunda başlayan yakınlaşma Truman doktrini ve  Marshall planı ile devam etti. Ancak bunlar yeterli değildi. Türkiye Sovyet tehdidinden tam anlamıyla kurtulmak için NATO içerisinde yer almak istiyordu. Böylece Türkiye’nin sınırları toprak bütünlüğü NATO çerçevesinde güvenlik altına alınacaktı. Türkiye Atlantik ülkelerinin yanında olduğunu göstermek için Kore savaşına bir tugay asker gönderdi. Bu çabanın da bir sonucu olarak Türkiye 1952 yılında birliğe resmen üye oldu. 

Yorumlar (0)
banner35
15
hafif yağmur
Günün Anketi Tümü
Yerli veya yabancı aşılardan hangisini kullanmayı tercih ederdiniz?
Yerli veya yabancı aşılardan hangisini kullanmayı tercih ederdiniz?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 37 81
2. Fenerbahçe 37 76
3. Galatasaray 37 75
4. Trabzonspor 37 64
5. Sivasspor 37 58
6. Alanyaspor 38 57
7. Hatayspor 37 57
8. Gaziantep FK 37 54
9. Göztepe 37 51
10. Karagümrük 37 51
11. Konyaspor 37 45
12. Rizespor 37 45
13. Antalyaspor 38 43
14. Başakşehir 37 43
15. Malatyaspor 37 41
16. Kasımpaşa 37 40
17. Kayserispor 37 39
18. Ankaragücü 37 38
19. Erzurumspor 38 37
20. Gençlerbirliği 37 35
21. Denizlispor 37 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 33 67
2. Giresunspor 33 67
3. Samsunspor 33 67
4. İstanbulspor 33 61
5. Altay 33 60
6. Altınordu 33 57
7. Ankara Keçiörengücü 33 55
8. Ümraniye 33 50
9. Tuzlaspor 33 47
10. Bursaspor 33 46
11. Bandırmaspor 33 42
12. Boluspor 33 39
13. Balıkesirspor 33 35
14. Adanaspor 33 34
15. Menemenspor 33 34
16. Akhisar Bld.Spor 33 29
17. Ankaraspor 33 26
18. Eskişehirspor 33 8
Takımlar O P
1. Man City 34 80
2. M. United 33 67
3. Leicester City 34 63
4. Chelsea 34 61
5. West Ham 34 58
6. Tottenham 34 56
7. Liverpool 33 54
8. Everton 33 52
9. Arsenal 34 49
10. Aston Villa 33 48
11. Leeds United 34 47
12. Wolverhampton 34 42
13. Crystal Palace 33 38
14. Brighton 34 37
15. Southampton 33 37
16. Burnley 34 36
17. Newcastle 34 36
18. Fulham 34 27
19. West Bromwich 34 26
20. Sheffield United 34 17
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 34 76
2. Real Madrid 34 74
3. Barcelona 34 74
4. Sevilla 34 70
5. Real Sociedad 34 53
6. Villarreal 34 52
7. Real Betis 34 51
8. Granada 34 45
9. Athletic Bilbao 34 45
10. Celta de Vigo 34 44
11. Osasuna 34 40
12. Cádiz 34 40
13. Levante 34 38
14. Valencia 34 36
15. Getafe 34 34
16. Deportivo Alaves 34 31
17. Real Valladolid 34 31
18. Huesca 34 30
19. Elche 34 30
20. Eibar 34 26